نصب مذكور شود ، و به جهت نكتهء معنويه يا لفظيه ، ايراد لام نشده ، بر رفع باقى بود ، « يبلو » را منصوب كرد كه عطف بر « يصلح » مقدر منصوب باشد تا كلام متضمن افادهء معنى « يصلح » بر تقدير رفع به سبب اعراب بالفعل او و افادهء معنى يصلح بر تقدير نصب به سبب اعراب « و يبلو » معطوف بر او بوده باشد . و چون تأمل در اين نكتهء لطيفه شود ، متفرعات لطيفه بر او به خاطر اذكيا مىرسد كه مجملى از آن را در تحفهء رضويه بيان كردهايم .
( معنى كلام امام عليه السّلام )
پس خلاصهء معنى اين كلام شريف ، آنكه خداى تعالى به جميع آنچه از منافع شب و روز مذكور شد ، اصلاح مىكند حال بندگان را ، و امتحان مىكند احوال و چيزهاى ايشان را ، و نظر مىكند كه بندگان چه حال دارند در اوقات طاعت او در روز و شب ، و در منزلهاى واجبات او ، كه افعال طاعات و مناسك عبادات است ، چون به جاى مىآورند ، و در محلهاى وقوع حكمهاى شرعيهء او - كه افعال مكلفين است كه به يكى از احكام خمسهء مشهوره متصفند - چگونه سلوك مىكنند ، آيا به مقتضاى آن حكم عمل مىكنند يا نه ، تا آنكه جزاى دهد حضرت پروردگار ، جماعتى را كه بد كردهاند ، به آن اعمال ناشايسته كه از ايشان صادر شده است ، و جزا دهد جماعتى را كه نيكو « 1 » كردهاند ، به سبب فعلهاى نيكو ، يا به ثوابهاى نيكو ، كه در بهشت به جهت ايشان تعيين فرموده است .
[ قوله : « اللّهمّ فلك الحمد على ما فلقت لنا . . . و ما كنّ تحت الثرى » ]
اللّهمّ فلك الحمد على ما فلقت لنا من الإصباح ، و متّعتنا به من ضوء النهار ، و بصّرتنا من مطالب الأقوات ، و وقيتنا فيه من طوارق الآفات ، أصبحنا و أصبحت
هامش
( 1 ) . نسخهء ه : نيكويى .