( بيان اشكالى كه بر نسخهء شيخ شهيد لازم مىآيد )
و در اين مقام ، اشكالى است بنا بر نسخهء شيخ سعيد شهيد ، كه واو در « و يبلو » منصوب باشد ، ناصب او چيست ؟ بلكه موجب نصب او با رعايت قوانين مشهوره ميان اصحاب عربيت ، هيچ چيز نيست ؛ چه هرگاه معطوف بر « يصلح » باشد ، رفع او نيز لازم است .
( جواب حضرت استادى از اشكال )
و حضرت استادىام المجتهد في زمانه الشريف ، بهاء الدين محمدا طاب ثراه مىفرمودند كه شايد علت نصب آن ، رعايت اقتباس از كلام مجيد باشد كه در آنجا منصوب واقع شده . و ضعف اين وجه ، مخفى نيست .
( مسألهء غريبهء نحويه )
و به خاطر اين مذنب حقير ، وجهى لطيف رسيده است مبتنى بر مسألهء نحويهء غريبهاى كه به جهت دفع بسيارى از اشكالات ادبيه ، در قرآن و حديث ، نفع تمام دارد . بيان اين مسألهء نحويه ، آنكه از اخفش « 1 » سؤال كردند كه جازم چيست در
وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ
« 2 » در سورهء المنافقين ، با آنكه معطوف عليه او منصوب است ، نه مجزوم ، « فأصدّق » است در آيهء كريمهء :
رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ
و ناصب در او « أن » مقدّره است بعد از فاء ، و سابق بر فاء « لو لا » تحضيضى است ؟
هامش
( 1 ) . ر . ك : معانى القرآن ، اخفش : ج 1 ، ص 62 .
( 2 ) . المنافقون ، آيهء 10 .