تاء مثناة در فوق وارد شده است ، مشتق از « اثبات » ، يعنى برقرار داشتن . پس معنى « و يثبتهم » آن است كه خداى تعالى بندگان را برقرار و ثابت سازد به آن غذاها . و در نسخهء شيخ المحققين ، شيخ جمال الملّة و الدين ، حسن بن مطهر الحلي طاب ثراه « 1 » در عوض « و ينشئهم » ، « و ينبتهم » به نون و باء موحده و تاء مثناة در فوق آمده است ، مشتق از « انبات » ؛ يعنى رويانيدن و نمو فرمودن است ؛ يعنى خداى تعالى بدنهاى بندگان را مىروياند و نشو و نما مىفرمايد به آن غذاها .
( معنى كلام امام عليه السّلام )
پس معنى كلام شريف امام عليه السّلام به توجيه فقير ، آن باشد كه داخل مىكند هر يك از شب و روز را در ديگرى ، در يك وقت ، در دو شهر مختلف ، يكى شمالى و يكى جنوبى . و داخل مىكند هريك از صاحب و رفيق شب ، كه روز باشد ، و صاحب و رفيق روز ، كه شب باشد ، در ديگرى ، در وقت ديگر ، در دو شهر مختلف ، كه شمالى و جنوبى باشند ، به تفصيلى كه مذكور شد ، با تقديرى كه خداى تعالى كرده بود به جهت بندگان در آن چيزى كه غذا مىدهد خداى تعالى ايشان را بر آن چيز و پرورده و تربيت مىكند ايشان را خداى تعالى بر آن چيز ، در آن شب و روز ؛ چه در هر شب و روز ، خداى تعالى تقدير كرده است كه بندگان را چه غذاى معيّن بدهد و نشو و نما و تربيت ايشان به چه غذا بفرمايد .
[ قوله : « فخلق لهم الليل ليسكنوا فيه . . . و درك الآجل في أخراهم » ]
فخلق لهم الليل ليسكنوا فيه من حركات التعب و نهضات « 2 » النصب ، و جعله لباسا ليلبسوا من راحته و منامه . فيكون ذلك جماما و قوّة . و لينالوا « 3 » به لذّة
هامش
( 1 ) . مراد ، ابن ادريس حلى است ، نه علامهء حلّى و منشأ اشتباه ، از لفظ « حلّى » است .
( 2 ) . حاشيهء نسخهء ب ، د : و بهظات ( عميد الرؤساء ) .
( 3 ) . نسخهء د : ليتنالوا .