معنى « يتفقون » در نسخهء چهارم و سبب اشتقاق او ظاهر شد . « 1 »
و « اتهام » به معنى تهمت بستن است . و بعضى گويند كه به معنى اظهار امر مخفى است . و « تأديه » به معنى ادا نمودن و بيان كردن است . پس بنا بر معنى اول ، مراد آن است كه اين تابعين ، متهم نساختند اصحاب را در احكام شرعيه و اخبار ، كه اصحاب به جهت ايشان بيان و ادا مىكردند ، بلكه همه را اعتقاد مىكردند كه صحيح است . و بنا بر معنى دويم ، مراد آن است كه تابعين اظهار نكردند به مخالفان اصحاب ، هر اعتقاد و حكم مخفى كه اصحاب به تابعين نقل كردند خفية و شرط اخفاى آن عقايد ، به عمل مىآوردند .
( معنى كلام امام عليه السّلام )
پس خلاصهء معنى اين كلام شريف ، آن است كه اين تابعين ، طاعت و عبادت مىكنند به دين و ملت اصحاب ، و به راه راست مىروند ، به راه راستى كه اصحاب مىروند . و اين تابعين ، از راه اصحاب به در نمىروند و بر راه ايشان توقف مىكنند و دوستى ديگرى را اختيار نمىكنند و متهم نمىسازند اين اصحاب را در آنچه از احكام اسلام به اين تابعين ادا و نقل مىكنند ، همه را صحيح مىدانند و احتمال كذب راه نمىدهند .
[ قوله : « اللّهم و صلّ على التابعين . . . إلّا طارقا يطرق بخير » ]
اللّهم و صلّ على التابعين من يومنا هذا إلى يوم الدين و على أزواجهم و على ذريّاتهم و على من أطاعك منهم صلاة تعصمهم بها من معصيتك ، و تفسح لهم في رياض جنّتك و تمنعهم بها من كيد الشيطان ، و تعينهم بها على ما استعانوك عليه من برّ ، و تقيهم طوارق الليل و النهار إلّا طارقا يطرق بخير
هامش
( 1 ) . بيشتر اين مطالب ، برگرفته از شرح ميرداماد ، ( ص 117 - 119 ) است .