( معنى كلام امام عليه السّلام )
پس معنى اين كلام شريف ، آن است كه خدايا ! آن جماعتى از اصحاب كه بر محبت پيغمبر عليه السّلام پيچيده و درنورديده بودند و احاطه به محبت او كرده بودند ، در حالتى كه اميد تجارتى داشتند كه هرگز هلاك و باطل نشود در دوستى پيغمبر عليه السّلام ، و آن جماعتى از اصحاب او ، كه خويشان و اقوام ايشان ترك صحبت ايشان كردند ، چون آن جماعت اصحاب ، چنگ بر اخلاص پيغمبر و دوستى او ، كه عروةالوثقاى نجات دارين است ، زدند و خويشان آن اصحاب ، ترك قرابت و خويشى با آن اصحاب نمودند ، در وقتىكه آن اصحاب ، ساكن شدند در سايهء خويشى پيغمبر عليه السّلام يا دوستى او ، پس اين جماعت را با جمعى از اصحاب ، كه سابقا مذكور شد ، فراموش مكن ، به سبب آن صبرى كه بر ترك محرّمات نمودند به جهت ذات تو و در راه اخلاص و بندگى تو ، و خشنود ساز ايشان را به خشنودى خودت كه نسبت به دوستان مقربت دارى .
[ قوله : « و بما حاشوا الخلق عليك . . . إعزاز دينك من مظلومهم » ]
و بما حاشوا الخلق عليك ، و كانوا مع رسولك دعاة لك إليك ، و اشكرهم على هجرهم فيك ديار قومهم ، و خروجهم من سعة المعاش إلى ضيقه ، و من كثّرت في إعزاز دينك من مظلومهم
« و بما حاشوا » عطف است بر « ما تركوا » ؛ يعنى « لا تنس بما حاشوا » . و « حوش » به معنى جمع كردن است . و « دعاة » جمع « داعى » است . و مراد از « دعاة لك إليك » آن است كه اين جماعت اصحاب پيغمبر عليه السّلام مردم را به جهت قربت و اخلاص و رضاى پروردگار ، به سوى خداى تعالى مىخواندند . و شكر بنده به معنى حمد و نشر احسان است . و شكر خداى تعالى ، كه در اين كلام مذكور است ، به معنى جزا دادن يا ثناى به جميل و نيكويى است . و « هجر » به معنى ترك است . و « ديار » جمع