[ قوله : « اللّهم و أصحاب محمّد خاصّة . . . و انتصروا به » ]
اللّهم و أصحاب محمّد خاصّة الّذين أحسنوا الصحابة و الّذين أبلوا البلاء الحسن في نصره ، و كانفوه ، و أسرعوا إلى وفادته ، و سابقوا إلى دعوته ، و استجابوا له حيث أسمعهم حجّة رسالاته ، و فارقوا الأزواج و الأولاد في إظهار كلمته ، و قاتلوا الآباء و الأبناء في تثبيت نبوّته ، و انتصروا به
( بيان آنكه « أصحاب » ، جمع « صحب » است و معنى أصحاب )
« أصحاب » جمع « صحب » به - سكون حاء - است . و « صحب » جمع « صاحب » است . و مراد از صاحب پيغمبر ، شخصى است كه به شرف صحبت پيغمبر عليه السّلام در وقت اسلام رسيده است و با بقاى اسلام وفات يافته ، اعم از آنكه حديثى از پيغمبر روايت كرده باشد يا نه . و بعضى در معنى صاحب و اصحاب پيغمبر ، نقل حديث را شرط كردهاند .
و « خاصه » در مقابل عامه است . و ظاهر آن است ( كه ) « 1 » حال باشد از « و أصحاب محمد » كه او مبتدا است . و خبر او « فلا تنس لهم » است ، كه بعد از اين مذكور مىشود ، به تأويل مشهور ميان نحات . و ممكن است كه مفعول مطلق باشد از فعل محذوف ، كه « خصّ » باشد - به ضم خاء . و مفعول ما لم يسمّ فاعله « خصّ » ضميرى باشد راجع به « أصحاب » . و بعيد نيست به حسب معنى كه حال باشد از « الذين » كه بر او مقدم شده باشد . و چون « خاصه » حال باشد از « اصحاب » يا مفعول مطلق باشد و ضمير « خصّ » راجع به « اصحاب » باشد ، معنى تفاوت مىكند . يا آن كه حال باشد از « الذين » يا مفعول مطلق باشد و ضمير « خصّ » راجع باشد به « الذين » ؛ چنانچه مخفى نيست . و بعد از اين ، اشاره به آن خواهيم كرد .
و « صحابه » در لغت ، به معنى مصاحبت است و مصدر است . و گاهى صحابه را
هامش
( 1 ) . از نسخهء ه .