و ممكن است كه « فتّان » مشتق از « فتّ » - به تشديد تاء - باشد و نون زايد باشد ، بر وزن فعلان . و « فتّ » به معنى از هم پاشيدن است . چون ملك رومان « 1 » قبر را بر هم مىزند و داخل قبر مىشود ، او را « فتّان » گويند .
( معنى كلام امام عليه السّلام )
پس معنى اين كلام شريف ، آنكه خدايا ! صلوات بفرست بر ملك الموت و دوستان و ياران او ، و بر دو فرشتهء نكير و منكر ، و بر فرشتهء رومان ، كه در قبر با آدمى مىباشد و مردم را امتحان و بو مىكند ، يا آنكه قبر را از هم مىپاشد و داخل قبر مىشود .
و حضرت استادى و من إليه في العلوم الشرعيّة استنادى ، شيخ بهاء الملّة و الدين ، محمد العاملى طاب ثراه مىفرمودند كه در بعضى روايات به نظر من رسيده است كه چون فرشتهء رومان ، ميت را در قبر بو مىكند ، اگر بوى ايمان و حسن عمل از او آيد ، به منكر و نكير اعلام مىكند كه از اين ميت ، بوى ايمان مىآيد ، او را تعظيم و تكريم كنيد در قبر ، در وقت سؤال از او ، و اگر بوى كفر و معصيت از او آيد ، به ايشان مبالغه مىكند كه در وقت سؤال و در قبر ، به او اذيت برسانيد و عقربها و مارها در قبر بر او مسلط سازيد .
[ قوله : « و الطائفين بالبيت المعمور . . . و سدنة الجنان » ]
و الطائفين بالبيت المعمور ، و مالك و الخزنة و رضوان و سدنة الجنان
« طائفين » جمع « طائف » است مشتق از « طواف » ، يعنى بر دور چيزى گشتن .
« بيت المعمور » موضعى است در آسمان ، در برابر كعبهء معظمه زادها اللّه شرفا و تعظيما . و به
هامش
( 1 ) . علامه مجلسى در بحار الأنوار ( ج 59 ، ص 234 ) مىگويد : « و لم أر ذكر هذا الملك في أخبارنا المعتبرة سوى هذا الدعاء ، و هو مذكور في أخبار المخالفين » .