به ايشان مىرسد . و صلوات بفرست بر ملائكهاى كه كاتب نامههاى اعمال آدمىزادند ، كه اين ملائكه ، همه « 1 » كريم و صاحب احسانند . و بر ملائكهاى كه حافظان بنى آدمند از بلاها و كريمند و كاتب اعمالند .
[ قوله : « و ملك الموت و أعوانه و منكر و نكير و رومان فتّان القبور » ]
و ملك الموت و أعوانه ، و منكر و نكير ، و رومان فتّان القبور
در نسخهء كفعمى ، بعد از « منكر و نكير » مذكور است : « و مبشّر و بشير » . و در نسخهء ابن ادريس و كفعمى ، « فتّان » به فتح نون است . و بنابراين نسخه ، ممكن است كه منصوب بر مدح [ يا اختصاص ] باشد به تقدير « أعني » . و « أعوان » جمع « عون » است به معنى يارىكننده . و « منكر و نكير » دو ملكند كه در قبر ، سؤال از اعتقادات صحيحه و فاسدهء آن شخص مىكنند و به مقتضاى آن ، عمل مىكنند .
و « مبشّر » و « بشير » دو ملكند كه بعد از سؤال منكر و نكير ، چون ظاهر شود كه اعتقادات آن شخص صحيح بوده است ، او را به بهشت و تنعمات در بهشت بشارت مىدهند .
و « رومان » در لغت عرب ، اسم مردم مىگذاشتهاند ؛ اما مراد از او در اينجا ملكى است كه در قبر با آدمى باشد و او را مىبويد و آزمايش مىكند كه از اهل صلاح بوده است در دنيا يا از اهل گناه ، و به مقتضاى آن ، عمل مىكند .
و « فتّان » مشتق است از « فتنه » به معنى امتحان و آزمودن . پس معنى « فتّان » مبالغه در امتحان و آزمودن باشد . و به اين سبب ، زرگر را كه طلا را امتحان مىكند ، « فتّان » مىگويند . و طلا و نقره را كه آزموده مىشوند به گداختن ، « فتّانان » مىگويند .
و منكر و نكير را كه آدمى را امتحان مىكنند نيز « فتّانان » مىگويند ؛ چنانچه ملك رومان را نيز « فتّان » مىگويند .
هامش
( 1 ) . نسخهء ه : هم .