( معنى كلام امام عليه السّلام )
پس معنى اين كلام شريف ، اين باشد كه ملائكه ، كه هرگز ملال نفسانى به ايشان نمىرسد ، از ضعف و تعب قواى نفسانى ، « 1 » و هرگز فتور و سستى بدنى به ايشان نمىرسد در آنكه حضرت پروردگار را تسبيح و تهليل گويند و او را ذكر كنند به صفات كمال ، پس صلوات بر ايشان بفرست .
[ قوله : « و لا تشغلهم عن تسبيحك الشهوات . . . إليك النواكس الأذقان » ]
و لا تشغلهم عن تسبيحك الشهوات ، و لا يقطعهم عن تعظيمك سهو الغفلات ، الخشّع الأبصار فلا يرومون النظر إليك النواكس الأذقان
« شغل به » به آن معنى است كه به آن چيز ، مشغول شد . و « شغل عنه » به آن معنى است كه او را از آن چيز دور گردانيد و تارك آن ساخت . و « شهوات » جمع « شهوت » است به معنى خواهش بدنى به مستلذات دنياويه . و « سهو » به معنى فراموشى است كه صورت آن از خزانهء حس بالكليه بر طرف نشده باشد ، در مقابل نسيان . و « خشّع » جمع « خاشع » است . و خشوع و خضوع نزديكند در معنى به يكديگر ، به معنى پستى . و بعضى خضوع را در بدن گيرند و خشوع را در چشم و آواز . و خشوع به معنى خوار شدن و اظهار نمودن خوارى « 2 » هم آمده است . و « روم » به معنى قصد است . و « نواكس » جمع شاذ است از براى « ناكس » . قياس ، اين بود كه جمع « ناكسه » باشد . و ناكس كسى است كه سر و ذقن را به زير اندازد . و « أذقان » جمع « ذقن » است به معنى زنخ .
هامش
( 1 ) . نسخهء ب ، د : و قوى نفسانى .
( 2 ) . نسخهء ه : اظهار خوارى نمودن .