[ قوله : « و الذين يقولون إذا نظروا . . . ما عبدناك حقّ عبادتك » ]
و الذين يقولون إذا نظروا إلى جهنّم تزفر على أهل معصيتك : سبحانك ! ما عبدناك حقّ عبادتك
( بيان معنى زفير و شهيق )
« زفير » اول آواز الاغ است كه مشهور است كه از سينهء او است . و « شهيق » آخر آواز او است كه مشهور است كه از حلق او است . و عرب مىگويد : « زفر « 1 » النار » ؛ يعنى از برافروختن آتش ، آواز سوختن او شنيده شد .
و « الذين يقولون » ممكن است كه عطف بر « الذين لا تدخلهم » باشد . و « الذين لا تدخلهم » مبتدا باشد و خبر هر دو ، « فصلّ عليهم و على الروحانيين » باشد . و ممكن است كه « و الذين يقولون » مبتدا باشد ، كه خبر او « فصلّ عليهم » باشد . و « الذين لا تدخلهم » عطف بر كلام سابق باشد ؛ چنانچه سابقا مذكور شد .
( خلاصهء معنى كلام امام عليه السّلام )
پس خلاصهء معنى اين فقره شريفه ، آنكه صلوات بفرست خدايا ! بر آن ملائكه كه مىگويند چون نگاه به جهنم مىكنند ، در وقتىكه آواز سوختن او شنيده مىشود ، كه اهل معصيت تو را مىسوزاند ، يا آنكه مثل آواز اول الاغ ، آوازى از جهنم شنيده مىشود ، در وقت سوختن گناهكاران ، ( كه ) « 2 » خدايا ! تسبيح تو و تنزيه تو مىكنيم از جميع نقصها ، كه ذات تو از آن مبرّا است ، ما عبادت تو را نكرديم موافق آنچه تو سزاوار عبادت بودى .
هامش
( 1 ) . نسخهء ه : زفير .
( 2 ) . از نسخهء ب . در نسخهء د ، ظاهرا روى آن خط زده شده است .