اخلاص و بندگى او را حرز خود ساخته بودند ، چون اويس قرنى ، به فيض شفاعت و عطوفاتش بهرهور ساخت .
( معنى كلام امام عليه السّلام )
يعنى دور ساخت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از درگاه خود ، جماعت خويشان خود را كه به صفت نفاق و كفر موصوف بودند - چون ابو لهب و ابو جهل ، به سبب انكارى كه دين تو را مىكردند - و نزديك گردانيد به درگاه خود ، جماعتى را كه خويش پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نبودند و بيگانه بودند از او ، به سبب آنكه دعوت تو را اجابت و اطاعت كردهاند . و دوست داشت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در راه اخلاص تو جماعتى را كه دور بودند از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - يا به اعتبار بيگانگى يا به حسب مكان ؛ چون مسلمان شدند - و دشمن داشت در راه اخلاص به تو جماعت نزديكان را - يا به خويشى يا به حسب مكان ؛ چون بر كفر خود باقى بودند - و تعب فرمود پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نفس خود را در آنكه رسالت تو را به همهء امت برساند . و زحمت داد نفس خود را كه امت را به ملت تو دعوت كند . و مشغول ساخت نفس خود را به آنكه نصيحت كند اهل دعوت تو را .
بدان كه اين تعب و مشقت يا به اعتبار جهادها است كه با كفار كرد - چنانچه در كتب تواريخ ، شمهاى از آن مسطور است - يا به اعتبار آنكه ادراك امت چون مختلف است ، بعضى مدركند و بعضى كودن ، و مع هذا فهميدن حقايق و معارف علميه ، بسيار مشكل است ، خصوصا تحقيق صفات الهيه . پس پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در آنكه امت را بر اين حقايق دينيه مطلع سازد ، با اختلاف افهام ايشان و با هر يك موافق مدرك و عقل او تكلم كند و اين حقايق و معارف مغلقه را بفهماند ، كمال تعب و رنج كشيده است .