است . و در اين كلام امام عليه السّلام اشعار به مذهب اماميه است ؛ اما صريح نيست در آن . و بعد از اين ، از دعاهاى ديگر ، صريحا ظاهر مىشود .
و « افاده » به معنى بخشيدن و فيض رسانيدن و فيض يافتن ، هر دو آمده است . اگر « فاء » در « لم نفدها » مفتوح است ، فعل مجهول است و از معنى اول مأخوذ است . و اگر مكسور است ، از معنى دويم مأخوذ است .
( معنى كلام امام عليه السّلام )
يعنى حمد مخصوص خدايى است كه راهنمونى كرد ما را بر توبه ، كه استفاده نكرديم اين توبه را مگر از فضل او . پس اگر نشماريم از فضل و رحمت او مگر همين توبه را و نظر از شفقتها و فضلهاى ديگر او بپوشيم ، هرآينه نيكو خواهد بود نزد ما احسان او و بزرگ خواهد بود احسان او به سوى ما و عظيم خواهد بود رحمت او بر ما .
[ قوله : « فما هكذا كانت سنّته في التوبة . . . و السّعيد منّا من رغب إليه » ]
فما هكذا كانت سنّته في التوبة لمن كان قبلنا . لقد وضع عنّا ما لا طاقة لنا به ، و لم يكلّفنا إلّا وسعا ، و لم يجشّمنا إلّا يسرا ، و لم يدع لأحد منّا حجّة و لا عذرا ، فالهالك منّا من هلك عليه ، و السّعيد منّا من رغب إليه
( بيان آنكه توبه در زمان سابق ، بسيار دشوار بوده است به چند قسم مختلف )
بدان كه معنى اين كلام شريف ، آن است كه توبه در زمان سابق ، بسيار دشوار بوده است و مثل اين زمان ، آسان نبوده . و اين يا اشاره است به آنكه چون بنى اسرائيل در جهاد ، از موسى عليه السّلام تخلف كردند ، چهل سال در بيابان تيه حيران مىگشتند تا توبهء ايشان مقبول شد .