بنقمته ، بل تأنّانا برحمته تكرّما ، و انتظر مراجعتنا برأفته حلما
« نقمه » - به كسر نون و فتح آن - به معنى انتقام كشيدن است . و « تأنّى » مأخوذ است از « أناة » به معنى حلم .
( معنى كلام امام عليه السّلام )
يعنى پس مخالفت كرديم از راه امر او ، و سوار شديم بر پشت فعلهاى ناشايسته ، كه ما را از آن زجر و منع كرده بود . پس تعجيل و مبادرت نكرد ما را كه عقوبت كند ، و تعجيل نكرد ما را كه انتقام از ما بكشد ، بلكه تأنّى كرد با ما به رحمت خودش از روى عزّت و كرامت ، و انتظار كشيد كه ما بازگشت كنيم و توبه كنيم به سوى او به رحمت كاملهء خودش ، به جهت حلمى كه دارد .
بدان كه مراد از انتظار ، آن است كه خداى تعالى تأخير در عذاب بنده مىكند ، شايد كه او توفيق توبه و انابت بيابد ؛ مثل كسى كه انتظار كشد كه بنده چه وقت به او بازگشت مىكند .
[ قوله : « و الحمد للّه الّذي دلّنا . . . و جسم فضله علينا » ]
و الحمد للّه الّذي دلّنا على التوبة التي لم نفدها إلّا من فضله ، فلو لم نعتدد من فضله إلّا بها لقد حسن بلاؤه عندنا ، و جلّ إحسانه إلينا ، و جسم فضله علينا
( بيان مذهب شيعهء اماميه در توبه )
بدان كه ميان علماى اماميه رضوان اللّه عليهم اجمعين و ميان معتزله ، خلاف است در آن كه چون بنده توبه كند ، آيا واجب مىشود به حسب عقل كه خداى تعالى گناهان او را ببخشد - چنانچه معتزله توهم كردهاند - يا آنكه محض تفضّل الهى است بخشيدن گناهان بنده و بر خداى تعالى لازم نمىشود ، چنانچه مذهب حق اماميه