استقامت امرى است بهغايت صعب . و اين خبر از آن حضرت با [ وجود ] عصمت تعليم و تنبيه امّت است . و جنّ و انس را از آن ثقلين نامند كه حمل ثقيل تكليف كه مأخوذ از كلفت و مشقّت است بر پشت ايشان نهادهاند و كشيدن آن صعوبت دارد ، و كشنده داند كه چنين است .
چون بعضى از امور شاقّه كه در ملل و اديان سابقه مرعى بود در اين دين و ملّت منسوخ شده ، باقى نسبت به آن آسان مىنمود ؛ رسول ، صلّى اللّه عليه و آله ، فرمود كه : « مبعوث شدهام من به شريعت آسان » جوان مرد كه رخصتها دهد ، نه آنكه فى نفسه سهل و آسان بود و از دشوارى كار است كه گفت : « اگر شما مىدانستيد آنچه من مىدانم هرآينه خنده كم مىگرديد و گريه بسيار » .
و شيخ مرحوم در « اربعين » آورده است كه دل مكلّف زمين زراعت است و ايمان و رياضت شخم ، و مناهى و معاصى خار و خاشاك ، و عبادات آب ، و نجات حاصل آن .
و كسى كه زمين را شخم نكند و تخم نپاشد و از موانع روئيدن پاك نسازد و آب ندهد و اميد محصول دارد ، حماقت و سفاهت و غرور است و تمنّى و آرزوى مذموم است نه رجاى معقول و اميدوارى مشروع حقّا ،
« وَ كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً » *
حقّا كه چنين است .
اى هيچ نكرده نيك و بدها كرده * آنگاه خلاص خود تمنّا كرده
رو طاعت حق كن كه هرگز نبود * ناكرده چو كرده ، كرده چو ناكرده
اين رباعى از خواجه نصير طوسى است ( 247 ) . و شيخ حسن مجتهد ، رحمة اللّه عليه ، در رسالهء چهل حديث خود از امام جعفر صادق سلام اللّه عليه روايت كرده است كه آن حضرت فرموده كه : « بر شما باد كه متورّع و پرهيزگار باشيد ، بس به درستى كه نمىتوان رسيد به رحمت خدا و ثواب آخرت مگر به سبب ورع و پرهيزگارى » .
و از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه آن طيب و طاهر به جابر بن عبد اللّه انصارى رضوان اللّه عليه گفت كه :
« مگر كافى است آنكس را كه تشيّع و شيفتگى را بر خود بندد اينكه همين دعوى محبّت ما كند كه اهل بيتيم . و الله كه شيعهء ما نيست مگر آنكس كه از خداى بترسد و فرمان وى برد . پس بايد كه بترسيد از خدا و بندگى وى كنيد اگر طمع رحمت و ثواب از