معاشرت و تهذيب نفس ، و در برابرى مردم نيكى كن ، و اگر آن نتوانى بدى مكن ، راه خدا آن و راه آخرت اين است .
و قانع و صابر باش تا هرگز تنگى و سختى مكشى و در باب اداى حقوق برادران خود را معاف مدار ، و دنيا را مزرعهء آخرت دان . محتسب ملكى از مرد دهقانى پرسيد كه چه مذهب دارى ، گفت : مذهب برزگرى ، يعنى هرچه كارى بدروى . للمولوى :
از مذاهب مذهب دهقان به است اى مولوى * مذهب دهقان چه باشد هرچه كارى بدروى
و صورت اعمال شنيعه و اخلاق ذميمهء تو در نشأ ( 65 ) دوم كسوت تو خواهد شد و نار بوار مور و مار دارد . و در اخبار و آثار آمده كه بعد از مرگ بر تو مستولى شود همه با تو است از اينجا همراه مىبرى . من حديقه :
چون تو در صورت بدى ريزى * ز آنكه در كسوت ددى خيزى
نقد تو چون ترا برانگيزند * همه در گردن تو آويزند
و همچنين بهشت و حور و قصور و انهار و اثمار آن محصول تخم فعل و صفت پسنديده تو است كه به تو خواهد رسيد ، پس بيدار شو از خواب غفلت ، و هشيار گرد از مستى شهوت ، وجود خود را از اين حشرات و موذيات عقايدى و افعالى و صفاتى پاك ساز ، و به تعمير روضهء رضوان پرداز كه پيك اجل بىخبر قصد جانت خواهد كرد . [ رباعى ] :
يا من بدنياه اشتغل * قد غرّه طول الأمل
الموت يأتى بغتة * و القبر صندوق العمل
مخالفت حضرت را به معصيت سهل مگير و موافقت مقتضاى طبيعت را مختصر مشمر ، آن كن كه بايد و شايد ، نه آنكه نبايد و نشايد . رباعى :
تعصى الإله و أنت تظهر حبّه * هذا لعمرى فى الفعال بديع
لو كان حبّك صادقا لأطعته * إنّ المحبّ لمن يحبّ مطيع
خدا را باش تا خدا تو را باشد و الّا خود مباش ، و مسخّر حق گرد تا همهء چيزها مسخّر تو گردد به امر تو ، چنان كه به فرمان او مسخّر تو است .
* * *