رسائل فارسى ادهم خلخالى
( 4 ) اصول دين به زبان فارسى
بسم الله الرحمن الرحيم
بدان كه واجب عينى است بر هر بالغ و عاقل بنده و آزاد زن و مرد دانستن اصول دين كه اثبات واجب الوجود و اثبات صفات ثبوتيّه و سلبيّه و عدل و نبوّت و امامت و معاد است به دليل ، و اين دليل به مقتضاى « عليكم بدين العجائز » اقناعى كفاف است ، امّا دانستن دلايل برهانى به طريقى كه ردّ شبهات مخالف توان كرد بر عوام واجب نيست ، بلكه بر خواص هم ، و در همهء افراد انسان يكى كه بدان قيام نمايد از ديگران ساقط شود . و ما ايراد اين پنجگانه را كه اگر كسى آنها را به دليل نداند از مسلمانى بيرون رود در چند فصل مختصر [ بيان ] خواهيم كرد إن شاء اللّه تعالى .
فصل [ 1 ] در اثبات اينكه واجب الوجودى كه خالق عالم است بايد كه باشد .
بدان كه هر عاقلى داند كه ما سوى خدا كه عالمش گويند متغيّر است و قبول زوال كند و يقين است كه هر چه تغيير دارد نبوده و پيدا شده ، و اين هم ظاهر است [ كه ] پيداكننده هر چيزى خودش نيست و اگرنه بعضى تغييرات كه خلاف خواهش آن چيز بود واقع نشدى ، پس معلوم شد كه هريك از چيزهاى عالم را كه متغيّرند پيداكنندهاى هست ، و اين هم ظاهر است كه اين پيداكنندهء عالم بايد كه چون عالم تغييرپذير نباشد و اگرنه او همچون عالم محتاج به پيداكننده باشد . پس البته بايد كه خالق عالم ذاتى بود كه هستى او هميشه باشد و نيستى هرگز به او راه نيابد . اين است واجب الوجودى كه آفريدگار عالم است .