مثنوى معنوى ( فارسى ) — صفحة 966

مساهمون: جلال الدين الرومي

ص٩٦٦

جان اين سه شه بچه هم گرد چين * همچو مرغان گشته هر سو دانه چين

زهره نى تا لب گشايند از ضمير * ز انكه رازى با خطر بود و خطير

[ عشق ، قهّار است ]

صد هزاران سر به پولى ان زمان * عشق خشم آلوده زه كرده كمان

عشق خود بىخشم در وقت خوشى * خوى دارد دم به دم خيره كشى

اين بود آن لحظه كاو خشنود شد * من چه گويم چون كه خشم آلود شد

ليك مرج جان فداى شير او * كش كشد اين عشق و اين شمشير او

كشتنى به از هزاران زندگى * سلطنتها مرده‌ى اين بندگى

با كنايت رازها با همدگر * پست گفتندى به صد خوف و حذر

راز را غير خدا محرم نبود * آن را جز آسمان هم دم نبود

اصطلاحاتى ميان همدگر * داشتندى بهر ايراد خبر

زين لسان الطير عام آموختند * طمطراق و سرورى اندوختند

صورت آواز مرغ است آن كلام * غافل است از حال مرغان مرد خام

كو سليمانى كه داند لحن طير * ديو گر چه ملك گيرد هست غير

ديو بر شبه سليمان كرد ايست * علم مكرش هست و علمناش نيست

چون سليمان از خدا بشاش بود * منطق الطيرى ز علمناش بود

تو از آن مرغ هوايى فهم كن * كه نديده‌ستى طيور من لدن

جاى سيمرغان بود آن سوى قاف * هر خيالى را نباشد دست باف

جز خيالى را كه ديد آن اتفاق * آن گهش بعد العيان افتد فراق

نه فراق قطع بهر مصلحت * كايمن است از هر فراق آن منقبت

بهر استبقاى آن روحى جسد * آفتاب از برف يك دم در كشد

بهر جان خويش جو از ايشان صلاح * هين مدزدد از حرف ايشان اصطلاح

آن زليخا از سپندان تا به عود * نام جمله‌ى چيز يوسف كرده بود

نام او در نامها مكتوم كرد * محرمان را سر آن معلوم كرد

چون بگفتى موم ز آتش نرم شد * اين بدى كان يار با ما گرم شد

ور بگفتى مه بر آمد بنگريد * ور بگفتى سبز شد آن شاخ بيد

ور بگفتى برگها خوش مىطپند * ور بگفتى خوش همىسوزد سپند

ور بگفتى گل به بلبل راز گفت * ور بگفتى شه سر شهناز گفت

ور بگفتى چه همايون است بخت * ور بگفتى كه بر افشانيد رخت

ور بگفتى كه سقا آورد آب * ور بگفتى كه بر آمد آفتاب

ور بگفتى دوش ديگى پخته‌اند * يا حوائج از پزش يك لخته‌اند

ور بگفتى هست نانها بىنمك * ور بگفتى عكس مىگردد فلك

ور بگفتى كه به درد آمد سرم * ور بگفتى درد سر شد خوشترم