مثنوى معنوى ( فارسى ) — صفحة 773

مساهمون: جلال الدين الرومي

ص٧٧٣

تا كه اين هفتاد و دو ملت مدام * در جهان ماند الى يوم القيام

[ وجود فرقه‌هاى گوناگون مذهبى ، ضرورى است ]

چون جهان ظلمت است و غيب اين * از براى سايه مىبايد زمين

تا قيامت ماند اين هفتاد و دو * كم نيايد مبتدع را گفت و گو

عزت مخزن بود اندر بها * كه بر او بسيار باشد قفلها

عزت مقصد بود اى ممتحن * پيچ پيچ راه و عقبه و راه زن

عزت كعبه بود و آن ناديه * ره زنى اعراب و طول باديه

هر روش هر ره كه آن محمود نيست * عقبه‌اى و مانعى و ره زنى است

اين روش خصم و حقود آن شده * تا مقلد در دو ره حيران شده

صدق هر دو ضد بيند در روش * هر فريقى در ره خود خوش منش

گر جوابش نيست مىبندد ستيز * بر همان دم تا به روز رستخيز

كه مهان ما بدانند اين جواب * گر چه از ما شد نهان وجه صواب

پوز بند وسوسه عشق است و بس * ور نه كى وسواس را بسته‌ست كس

عاشقى شو شاهدى خوبى بجو * صيد مرغابى همىكن جو به جو

كى برى ز آن آب كان آبت برد * كى كنى ز آن فهم فهمت را خورد

غير اين معقولها معقولها * يا بى اندر عشق با فر و بها

غير اين عقل تو حق را عقلها ست * كه بدان تدبير اسباب سما ست

كه بدين عقل آورى ارزاق را * ز آن دگر مفرش كنى اطباق را

چون ببازى عقل در عشق صمد * عشر امثالت دهد يا هفت صد

آن زنان چون عقلها درباختند * بر رواق عشق يوسف تاختند

عقلشان يك دم ستد ساقى عمر * سير گشتند از خرد باقى عمر

اصل صد يوسف جمال ذو الجلال * اى كم از زن شو فداى آن جمال

عشق برد بحث را اى جان و بس * كاو ز گفت و گو شود فرياد رس

حيرتى آيد ز عشق آن نطق را * زهره نبود كه كند او ماجرا

كه بترسد گر جوابى وا دهد * گوهرى از لنج او بيرون فتد

لب ببندد سخت او از خير و شر * تا نبايد كز دهان افتد گهر

همچنان كه گفت آن يار رسول * چون نبى بر خواندى بر ما فصول

آن رسول مجتبى وقت نثار * خواستى از ما حضور و صد وقار

آن چنان كه بر سرت مرغى بود * كز فواتش جان تو لرزان شود

پس نيارى هيچ جنبيدن ز جا * تا نگيرد مرغ خوب تو هوا

دم نيارى زد ببندى سرفه را * تا نبايد كه بپرد آن هما

ور كست شيرين بگويد يا ترش * بر لب انگشتى نهى يعنى خمش

حيرت آن مرغ است خاموشت كند * بر نهد سر ديگ و پر جوشت كند