مثنوى معنوى ( فارسى ) — صفحة 766

مساهمون: جلال الدين الرومي

ص٧٦٦

كودكان خرد را چون مىزنى * چون بزرگان را منزه مىكنى

[ تمثيلى ديگر ]

آن كه دزدد مال تو گويى بگير * دست و پايش را ببر سازش اسير

وان كه قصد عورت تو مىكند * صد هزاران خشم از تو مىدمد

گر بيايد سيل و رخت تو برد * هيچ با سيل آورد كينى خرد

ور بيامد باد و دستارت ربود * كى ترا با باد دل خشمى نمود

خشم در تو شد بيان اختيار * تا نگويى جبريانه اعتذار

گر شتربان اشترى را مىزند * آن شتر قصد زننده مىكند

خشم اشتر نيست با آن چوب او * پس ز مختارى شتر برده‌ست بو

همچنين سگ گر بر او سنگى زنى * بر تو آرد حمله گردد منثنى

سنگ را گر گيرد از خشم تو است * كه تو دورى و ندارد بر تو دست

عقل حيوانى چو دانست اختيار * اين مگو اى عقل انسان شرم دار

روشن است اين ليك از طمع سحور * آن خورنده چشم مىبندد ز نور

چون كه كلى ميل او نان خوردنى است * رو به تاريكى نهد كه روز نيست

حرص چون خورشيد را پنهان كند * چه عجب گر پشت بر برهان كند

گفت دزدى شحنه را كاى پادشاه * آن چه كردم بود آن حكم إله

گفت شحنه آن چه من هم مىكنم * حكم حق است اى دو چشم روشنم

از دكانى گر كسى تربى برد * كاين ز حكم ايزد است اى با خرد

بر سرش كوبى دو سه مشت اى كره * حكم حق است اين كه اينجا باز نه

در يكى تره چو اين عذر اى فضول * مىنيايد پيش بقالى قبول

چون بر اين عذر اعتمادى مىكنى * بر حوالى اژدهايى مىتنى

از چنين عذر اى سليم نانبيل * خون و مال و زن همه كردى سبيل

هر كسى پس سبلت تو بر كند * عذر آرد خويش را مضطر كند

حكم حق گر عذر مىشايد ترا * پس بياموز و بده فتوى مرا

كه مرا صد آرزو و شهوت است * دست من بسته ز بيم و هيبت است

پس كرم كن عذر را تعليم ده * برگشا از دست و پاى من گره

اختيارى كرده‌اى تو پيشه‌اى * كاختيارى دارم و انديشه‌اى

ور نه چون بگزيده‌اى آن پيشه را * از ميان پيشه‌ها اى كدخدا