مثنوى معنوى ( فارسى ) — صفحة 760

مساهمون: جلال الدين الرومي

ص٧٦٠

هين چه مىگردى تو جويان با چراغ * در ميان روز روشن چيست لاغ

گفت مىجويم به هر سو آدمى * كه بود حى از حيات آن دمى

هست مردى گفت اين بازار پر * مردمانند آخر اى داناى حر

گفت خواهم مرد بر جاده‌ى دو ره * در ره خشم و به هنگام شره

وقت خشم و وقت شهوت مرد كو * طالب مردى دوانم كو به كو

كو در اين دو حال مردى در جهان * تا فداى او كنم امروز جان

گفت نادر چيز مىجويى و ليك * غافل از حكم و قضايى بين تو نيك

[ غلبهء تقدير خداوند ، بر تدبير بنده ]

ناظر فرعى ز اصلى بىخبر * فرع ماييم اصل احكام قدر

چرخ گردان را قضا گمره كند * صد عطارد را قضا ابله كند

تنگ گرداند جهان چاره را * آب گرداند حديد و خاره را

اى قرارى داده ره را گام گام * خام خامى خام خامى خام خام

چون بديدى گردش سنگ آسيا * آب جو را هم ببين آخر بيا

خاك را ديدى بر آمد در هوا * در ميان خاك بنگر باد را

ديگهاى فكر مىبينى به جوش * اندر آتش هم نظر مىكن به هوش

گفت حق ايوب را در مكرمت * من به هر موييت صبرى دادمت

هين به صبر خود مكن چندين نظر * صبر ديدى صبر دادن را نگر

چند بينى گردش دولاب را * سر برون كن هم ببين تيز آب را

تو همىگويى كه مىبينم و ليك * ديد آن را بس علامتهاست نيك

گردش كف را چو ديدى مختصر * حيرتت بايد به دريا در نگر

آن كه كف را ديد سر گويان بود * وان كه دريا ديد او حيران بود

آن كه كف را ديد نيتها كند * وان كه دريا ديد دل دريا كند

آن كه كفها ديد باشد در شمار * وان كه دريا ديد شد بىاختيار

آن كه او كف ديد در گردش بود * وان كه دريا ديد او بىغش بود

مر مغى را گفت مردى كاى فلان * هين مسلمان شو بباش از مومنان

گفت اگر خواهد خدا مومن شوم * ور فزايد فضل هم موقن شوم

گفت مىخواهد خدا ايمان تو * تا رهد از دست دوزخ جان تو

ليك نفس نحس و آن شيطان زشت * مىكشندت سوى كفران و كنشت

گفت اى منصف چو ايشان غالب‌اند * يار او باشم كه باشد زورمند

يار آن تانم بدن كاو غالب است * آن طرف افتم كه غالب جاذب است