مثنوى معنوى ( فارسى ) — صفحة 583

مساهمون: جلال الدين الرومي

ص٥٨٣

مدتى حس را بشو ز آب عيان * اين چنين دان جامه شوى صوفيان

چون شدى تو پاك پرده بر كند * جان پاكان خويش بر تو مىزند

[ در وضعيت معمولى ، تبديل حواس به يكديگر ، ممكن نيست ]

جمله عالم گر بود نور و صور * چشم را باشد از آن خوبى خبر

چشم بستى گوش مىآرى به پيش * تا نمايى زلف و رخساره‌ى بتيش

گوش گويد من به صورت نگروم * صورت ار بانگى زند من بشنوم

عالمم من ليك اندر فن خويش * فن من جز حرف و صوتى نيست بيش

هين بيا بينى ببين اين خوب را * نيست در خور بينى اين مطلوب را

گر بود مشك و گلابى بو برم * فن من اين است و علم و مخبرم

كى ببينم من رخ آن سيم ساق * هين مكن تكليف ما ليس يطاق

باز حس كژ نبيند غير كژ * خواه كژ غژ پيش او يا راست غژ

چشم احول از يكى ديدن يقين * دان كه معزول است اى خواجه‌ى معين

تو كه فرعونى همه مكرى و زرق * مر مرا از خود نمىدانى تو فرق

منگر از خود در من اى كژ باز تو * تا يكى تو را نبينى تو دو تو

بنگر اندر من ز من يك ساعتى * تا وراى كون بينى ساحتى

وارهى از تنگى و از ننگ و نام * عشق اندر عشق بينى و السلام

پس بدانى چون كه رستى از بدن * گوش و بينى چشم مىداند شدن

راست گفته است آن شه شيرين زبان * چشم گردد مو به موى عارفان

چشم را چشمى نبود اول يقين * در رحم بود او جنين گوشتين

علت ديدن مدان پيه اى پسر * ور نه خواب اندر نديدى كس صور

آن پرى و ديو مىبيند شبيه * نيست اندر ديدگاه هر دو پيه

نور را با پيه خود نسبت نبود * نسبتش بخشيد خلاق ودود

آدم است از خاك كى ماند به خاك * جنى است از نار بىهيچ اشتراك

نيست مانند آى آتش آن پرى * گر چه اصلش اوست چون مىبنگرى

مرغ از باد است كى ماند به باد * نامناسب را خدا نسبت بداد

نسبت اين فرعها با اصلها * هست بىچون گر چه دادش وصلها

آدمى چون زاده‌ى خاك هباست * اين پسر را با پدر نسبت كجاست

نسبتى گر هست مخفى از خرد * هست بىچون و خرد كى پى برد

باد را بىچشم اگر بينش نداد * فرق چون مىكرد اندر قوم عاد

چون همىدانست مومن از عدو * چون همىدانست مى را از كدو

آتش نمرود را گر چشم نيست * با خليلش چون تجشم كردنى است

گر نبودى نيل را آن نور و ديد * از چه قبطى را ز سبطى مىگزيد

گر نه كوه و سنگ با ديدار شد * پس چرا داود را او يار شد