مثنوى معنوى ( فارسى ) — صفحة 526

مساهمون: جلال الدين الرومي

ص٥٢٦

باغها و قصرها و آب رود * پيش چشم از عشق گلخن مىنمود

[ عشق ، بينش آدمى را زير و زبر كند ]

عشق در هنگام استيلا و خشم * زشت گرداند لطيفان را به چشم

هر زمرد را نمايد گندنا * غيرت عشق اين بود معنى لا

لا إله الا هو اين است اى پناه * كه نمايد مه ترا ديگ سياه

هيچ مال و هيچ مخزن هيچ رخت * مىدريغش نامد الا جز كه تخت

پس سليمان از دلش آگاه شد * كز دل او تا دل او راه شد

آن كسى كه بانگ موران بشنود * هم فغان سر دوران بشنود

آن كه گويد راز قالَتْ نَمْلَةٌ * هم بداند راز اين طاق كهن

ديد از دورش كه آن تسليم كيش * تلخش آمد فرقت آن تخت خويش

گر بگويم آن سبب گردد دراز * كه چرا بودش به تخت آن عشق و ساز

گر چه اين كلك قلم خود بىحسى است * نيست جنس كاتب او را مونسى است

همچنين هر آلت پيشه‌ورى * هست بىجان مونس جاناورى

اين سبب را من معين گفتمى * گر نبودى چشم فهمت را نمى

از بزرگى تخت كز حد مىفزود * نقل كردن تخت را امكان نبود

خرده كارى بود و تفريقش خطر * همچو اوصال بدن با همدگر

پس سليمان گفت گر چه فى الاخير * سرد خواهد شد بر او تاج و سرير

چون ز وحدت جان برون آرد سرى * جسم را با فر او نبود فرى

چون بر آيد گوهر از قعر بحار * بنگرى اندر كف و خاشاك خوار

سر بر آرد آفتاب با شرر * دم عقرب را كه سازد مستقر

ليك خود با اين همه بر نقد حال * جست بايد تخت او را انتقال

تا نگردد خسته هنگام لقا * كودكانه حاجتش گردد روا

هست بر ما سهل و او را بس عزيز * تا بود بر خوان حوران ديو نيز

عبرت جانش شود آن تخت ناز * همچو دلق و چارقى پيش اياز

تا بداند در چه بود آن مبتلا * از كجاها در رسيد او تا كجا

خاك را و نطفه را و مضغه را * پيش چشم ما همىدارد خدا

كز كجا آوردمت اى بد نيت * كه از آن آيد همى خفريقىات

تو بر آن عاشق بدى در دور آن * منكر اين فضل بودى آن زمان

اين كرم چون دفع آن انكار تست * كه ميان خاك مىكردى نخست

حجت انكار شد انشار تو * از دوا بدتر شد اين بيمار تو

خاك را تصوير اين كار از كجا * نطفه را خصمى و انكار از كجا

چون در آن دم بىدل و بىسر بدى * فكرت و انكار را منكر بدى

از جمادى چون كه انكارت برست * هم از اين انكار حشرت شد درست