ور نباشد قطب يار ره بود * شه نباشد فارس اسپه بود
پس صلهء ياران ره لازم شمار * هر كه باشد گر پياده گر سوار
[ محبت ، كيمياگر است ]
ور عدو باشد همين احسان نكوست * كه به احسان بس عدو گشته است دوست
ور نگردد دوست كينش كم شود * ز آن كه احسان كينه را مرهم شود
بس فوايد هست غير اين و ليك * از درازى خايفم اى يار نيك
[ سلوك دسته جمعى ، مطمئنتر است ]
حاصل اين آمد كه يار جمع باش * هم چو بتگر از حجر يارى تراش
ز آن كه انبوهى و جمع كاروان * ره زنان را بشكند پشت و سنان
[ در نكوهش عدم بصيرت ]
چون دو چشم دل ندارى اى عنود * كه نمىدانى تو هيزم را ز عود
[ ضرورت يافتن مرشد لايق براى كسى كه خود به تنهايى نمىتواند سلوك كند ]
چون كه گنجى هست در عالم مرنج * هيچ ويران را مدان خالى ز گنج
قصد هر درويش مىكن از گزاف * چون نشان يا بى بجد مىكن طواف
چون تو را آن چشم باطن بين نبود * گنج مىپندار اندر هر وجود
وحى كردن حق تعالى به موسى عليه السلام كه چرا به عيادت من نيامدى
[ حكايت در بيان اهميت عيادت بيمار و اتحاد ظاهر و مظهر ]
آمد از حق سوى موسى اين عتاب * كاى طلوع ماه ديده تو ز جيب
مشرقت كردم ز نور ايزدى * من حقم رنجور گشتم نامدى
گفت سبحانا ! تو پاكى از زيان * اين چه رمز است اين بكن يا رب بيان
باز فرمودش كه در رنجوريم * چون نپرسيدى تو از روى كرم
گفت يا رب نيست نقصانى تو را * عقل گم شد اين سخن را بر گشا
گفت آرى بندهء خاص گزين * گشت رنجور او منم نيكو ببين
هست معذوريش معذورى من * هست رنجوريش رنجورى من
[ لزوم مصاحبت با انسان كامل ]
هر كه خواهد همنشينى خدا * تا نشيند در حضور اوليا
از حضور اوليا گر بسكلى * تو هلاكى ز آن كه جزوى بىكلى
هر كه را ديو از كريمان وابرد * بىكسش يابد سرش را او خورد
يك بدست از جمع رفتن يك زمان * مكر ديو است بشنو و نيكو بدان
تنها كردن باغبان صوفى و فقيه و علوى را از همديگر
[ حكايت در زيان گسستن از انسان كامل و زيان تفرقه ]
باغبانى چون نظر در باغ كرد * ديد چون دزدان به باغ خود سه مرد
يك فقيه و يك شريف و صوفيى * هر يكى شوخى بدى لايوفيى