باب سوم : صفا
قال اللّه عزّ و جلّ :
« وَ إِنَّهُمْ عِنْدَنا لَمِنَ الْمُصْطَفَيْنَ الْأَخْيارِ . »
الصفاء اسم للبراءة من الكدر . و هو فى هذا الباب سقوط التلوّن .
خداوند عزّ و جلّ مىفرمايد : « و آنها نزد ما از برگزيدگان و نيكانند . » « 1 »
صفا نامى است براى برائت [ و دورى و نزاهت ] از كدورت [ و تيرگى . ] و آن در اين باب عبارت است از ساقط شدن تلوّن [ كه در معناى دوّم وقت ، در باب پيشين دربارهء آن سخن گفته شد . ]
و هو على ثلاث درجات : الدرجة الأولى صفاء علم ، يهذّب لسلوك الطريق ، و يبصّر غاية الجدّ « 2 » ، و يصحّح همّة القاصد .
صفا بر سه درجه است :
درجهء نخست ، صفاى علم است . [ مقصود از علم ، علم شريعت و پيروى از سنت رسول گرامى صلّى اللّه عليه و إله و سلم است . ] و آن علمى است كه بنده را [ به آداب پيامبر مؤدب و به اخلاق او متخلق مىكند ، و طريقت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم را به او مىآموزد ، و بدين سبب او را ] براى پيمودن طريق [ تحقيق ] پاك و مهذب مىسازد ، و نهايت و پايان تلاش را به او مىنماياند ؛ [ چنانكه شيخ جليل در مقدمهء كتاب گفت : « خداوند را بندگانى است كه در بدايتها ، نهايتها را به ايشان نشان مىدهد . » ] و [ بدين وسيله ] همت قاصد را درست و صحيح مىگرداند ؛ [ زيرا تا سالك با علم و بصيرت بر مقصد واقف نگردد ، همت او در نصب العين قرار دادن آن مقصد و عدم توجه به هيچ امر ديگر ، استوار نمىشود . ]
هامش
( 1 ) - 38 / 47 .
( 2 ) - م ، ب : الحدّ .