« نقل است كه روزى شقيق مىرفت . بيگانهاى او را ديد . گفت : اى شقيق ! شرم ندارى كه دعوى خاصگى مىكنى ، و چنين سخن گويى ؟ ! بدان ماند كه هركه او را مىپرستد ، و ايمان دارد از بهر روزى دادن پس او نعمتپرست است ؟ ! شقيق ياران را گفت : اين سخن بنويسيد كه او مىگويد ! بيگانه گفت : چون تو مردى سخن چون منى نويسد ؟ ! گفت : آرى ! ما چون گوهر يابيم ، اگرچه در نجاست افتاده باشد برگيريم و پاك كنيم . بيگانه گفت : اسلام عرضه كن ! كه دين تو ، دين تواضع است و حق پذيرفتن . شقيق گفت : آرى ! رسول ( ص ) فرموده است :
الحكمة ضالّة المؤمن ؛ و اطلبها و لو كان عند الكافى . » - « تذكرة الاولياء » ، ذيل : ترجمهء احوال شقيق بلخى ، ص 182 .
گوهرى نامى « ابن عبد ربّه » ، در يكى از جوهرههاى : « عقد الفريد » ، حديث مزبور را با ذيلى اينچنين به رشته كشيده است : « الحكمة ضالّة المؤمن ؛ يأخذها ممّن سمعها و لا يبالى من أىّ وعاء خرجت . » - ج 2 ، ص 254 .
و در : « علم القلوب » ، ص 39 ، ذيل : فضل الحكمة ، آن را به صورت : الحكمة ضالّة المؤمن ، و اللّقمة ضالّة المنافق - و در : « قوت القلوب » ، ص 32 ، به ترتيب نادر : خذ الذهب من الحجر ، و خذ اللؤلؤ من البحر ، و خذ الدّر من الصّدف ، و خذ الحكمة ممّن قالها ، مىيابيم .
نيز ر . ك : « كشف الخفاء و مزيل الالباس » ، ج 1 ، ص 363 ، و ج 2 ، ص 68 . « نهج البلاغة » ، ص 1112 كه در آن به امير مؤمنان على عليه السلام نسبت داده شده است . « الرّسالة العلّيّة فى الاحاديث النّبوية » ، ص 179 . « شهاب الاخبار » ، ص 18 همراه با اين بيت :
درّ حكمت كه جوهر نيكوست * گمشدهء هر حكيم دانا اوست
« مواعظ العدديّة » ، ذيل : فى المفردات الصادرة عن النّبى ( ص ) ، ص 3 و 4 . « حكمت اسلام » ص 87 . « مرصاد العباد » ، ص 5 و 11 . « كشف المحجوب » جلّابى هجويرى ، ص 268 ، و 517 .
« گزيده در اخلاق و تصوّف » ، ذيل : باب هشتم در حكمت ، ص 65 . « تعليقات حديقة الحقيقة » ، ص 235 . « صفة الصفوة » ، ج 1 ص 211 . « تمهيدات » عين القضات ، ص 269 . « اللّمع » ، ص 347 . « المثل السائر » ، ذيل فصل ششم ص 100 ، همراه با شرح و تفسيرى از « ابن اثير » .
« غرور و درر » آمدى ، ج 2 ص 58 . « احاديث مثنوى » ، ص 57 . « مزمورات » ، ص 9 .
« فرائد الادب » ( ضميمه : المنجد ) ص 1055 همراه با اين توضيح : يعنى ؛ إنّ المؤمن يحرص على جمع الحكم من اين يجدها يأخذها . و مضمون آن به صورتهاى : پس چو حكمت ضالّهء مؤمن بود / آن زهر كه بشنوى موقن بود . و : كاله حكمت كه گمكرده دل است / پيش اهل دل