با تو در فقر و يتيمى ما چه كرديم از كرم تو همان كن اى كريم از خلق خود با خلق ما مادرى كن مر يتيمان را بپرورشان به لطف خواجگى كن سائلان را طمعشان گردان وفا « كشف الاسرار » ، ج 3 ، ص 469 . نيز همين تفسير ، ج 5 ، ص 118 .
طبرسى در « تفسير كبير » خويش ، ذيل آيهء شريف :
فَأَمَّا الْيَتِيمَ فَلا تَقْهَرْ
( - الضّحى - 9 ) از « مجاهد » روايتى اين چنين نقل مىكند : « قال رسول اللّه ( ص ) : لا تحتقر اليتيم ، فقد كنت يتيما » - « مجمع البيان » ، ج 5 ، ص 506 .
شيخ بزرگوار ، افصح المتكلّمين نيز كه خود طعم تلخ يتيمى را چشيده :
مرا باشد از درد طفلان خبر * كه در طفلى از سر برفتم پدر
در شفقت به يتيمان و نوازش ايشان توصيهها دارد نغز و عبرتآموز :
پدر مرده را سايه بر سر فگن * غبارش بيفشان و خارش بكن
چو بينى يتيمى سرافگنده پيش * مده بوسه بر روى فرزند خويش
يتيم ار بگريد كه نازش خرد ؟ * و گر خشم گيرد كه بارش برد ؟
به رحمت بكن آبش از ديده پاك * به شفقت بيفشانش از چهره خاك
الا تا نگريد كه عرش عظيم * بلرزد همى گر بگريد يتيم . . .
« بوستان » ، باب دوّم در : احسان ، ص 270
كه بيت آخر ناظر بدين حديث شريف است در مراقبت و تعهّد حال يتيمان : « قال النبى ( ص ) :
اذا بكى اليتيم اهتزّ عرش الرحمن لبكائه » - « كشف الاسرار » ، ج 1 ، ص 575 .
علاوه بر احاديث بسيار ، و دستور عملها و سرمشقها ، و مواعظ نغز و گرانبهايى كه از معصوم در تفقّد به يتيمان ، و رحمت و بذل عطوفت به ايشان به فراوانى وارد شده ، در كارنامهء وحى الهى مصحف آسمانى ما ، آيات عديدهاى متضمّن اين معنى بسيار مهمّ اخلاقى و اجتماعى يافت مىشود كه عمل بدانها در هر مورد بر هر مسلمان مؤمن و واقعبينى توصيهء اكيد شده است . چند نمونه از اين دستورات :
و لا تقربوا مال اليتيم ( - و گرد مال يتيم مگرديد ) - الانعام - 153 و الاسراء - 36 ، و
آتُوا الْيَتامى أَمْوالَهُمْ
( - مالهاى يتيمان فرا ايشان دهيد ) - النساء - 2
فَأَمَّا الْيَتِيمَ فَلا تَقْهَرْ
( - يتيم را فرومشكن و [ حق او باز مگير ] ) - الضّحى - 9 ( ترجمهها : از تفسير « كشف الاسرار » )
و نيز : البقره - 77 ، 172 ، 211 و 218 . النّساء - 9 ، 40 الانفال - 43 . الحشر - 7 ، البلد 15 .