نارى . » در شرح تعرف ، ج 2 ، ص 177 مضبوط است :
« تقول النار للمؤمن يوم القيمة : جز يا مؤمن ! فقد أطفأ نورك لهبى . » صورتى ديگر از آن است كه سيوطى در : « جامع الصغير » ، ج 1 ، ص 133 و عجلونى در : « كشف الخفاء » ، ج 1 ، ص 313 به روايت طبرانى در « الكبير » از يعلى بن منبه ، و ترمذى در « نوادر الاصول » و حافظ ابو نعيم اصفهانى در : « حلية الاولياء » ، ج 9 ، ص 329 به دست دادهاند .
« غزالى » در استشهاديه بدين خبر تعبيرى لطيف آورده است : « . . . نور عقل چون قوت گيرد ، آتش شهوت و خشم فروكشد تا گويد : جز يا مؤمن ! فان نورك أطفأ نارى ؛ دوزخ از ايمان فرياد كند و حديث در ميان نه ؛ بلكه چون طاقت نور وى ندارد به هزيمت شود ، چنانكه پشه از باد به هزيمت شود ، نار شهوت هم از نور عقل به هزيمت شود . . . » كيمياى سعادت ، ج 2 ، ص 805 .
عارف نامبردار غزنه حكيم سنائى در اين بيت از همين خبر الهام يافته است :
آه عارف چو راه برگيرد * دوزخ از بيم او سپر گيرد
حديقة الحقيقة ، ص 102
زان كه دوزخ گويد : اى مؤمن تو زود * برگذر كه نورت آتش را ربود
بگذر اى مؤمن كه نورت مىكشد * آتشم را چون كه دامن مىكشد
مثنوى معنوى - دفتر سوم
از ملاى روم جلال الدين محمد بلخى است ناظر بدين حديث در دفتر سوم از مثنوى معنوى .
نيز ر . ك : كشف الاسرار و عدة الابرار ، ج 6 ، ص 89 . تمهيدات عين القضات ص 240 .
مكاتيب عين القضات ص 216 و 236 ، انس التائبين ، باب 42 ، تفسير ابو الفتوح رازى ، ج 2 ، ص 145 ، و ج 5 ص 247 . شرح شطحيات روزبهان بقلى ، ص 253 ، اللمع ، ص 491 . تعليقات حديقة الحقيقة به قلم محقق مفضال استاد مدرس رضوى ، ص 157 و 158 . روضة المذنبين ، ص 49 ، 268 ، 269 ، 270 ، 271 ، كليات شمس ابيات شماره 10584 ، 26208 ، 30352 و مجلد هفتم ، ص 479 ، مثنوى معنوى دفتر اول و پنجم ، احاديث مثنوى ، ص 52 ، 53 ، 54 ، فرهنگ لغات و تعبيرات مثنوى ، ج 1 ، ص 29 ، ج 3 ، ص 280 ، ج 6 ، ص 172 ، و ج 7 ، ص 561 و مثنوى مولوى روم مع شرح حضرت بحر العلوم ، ج 9 ، ص 329 .