از حكيم غزنوى است در حديقة الحقيقة اشاره بدين حديث ( ص 228 ) . ابو الفضل رشيد الدين ميبدى را در اين باب تعبير دلنشينى است : « مثل ايشان ( اصحاب پيامبر اسلام ) اندر آن حضرت رسالت ، مثل اختران آسمان است با خورشيد رخشان : چنانكه ستارگان مدد نور از خورشيد ستانند ، و فر سعادت از وى گيرند ، همچنين آن مهتر عالم و سيد ولد آدم در آسمان دولت و دين بر مثال خورشيد بود ، آن عزيزان صحابه مانند اختران حضرت رسالت به ايشان آراسته . . . » - كشف الاسرار ، ج 3 ، ص 439 و ج 6 ، ص 246 .
جلال الدين محمّد مولوى ، در كتاب مثنوى ، بدين حديث در دو مورد استشهاد نموده است :
مقتبس شو زود چون يا بى نجوم * گفت پيغمبر كه : اصحابى نجوم
دفتر اول ص 51
گفت پيغمبر كه : اصحابى نجوم * رهروان را شمع و شيطان را رجوم
دفتر اول ص 95
نيز ر . ك : « كنوز الحقائق » ، ج 1 ، ص 380 ، « مشرب الارواح » ، ص 60 ، « اللمع » ، ص 120 ، « مرصاد العباد » ، ص 253 ، « تعليقات حديقة الحقيقة » ، ص 332 ، « أحاديث مثنوى » ، ص 19 و 35 ، فيه ما فيه ، ص 129 و 317 ، « زهر الآداب » ذيل : شذور من كلام الرسول ، « ترك الاطناب » ، حديث شماره 878 ، « التصفية فى احوال المتصوفة » ، ص 288 .
شگفتا كه در : « الاستغاثة » ، ج 2 ، ص 36 ، اين خبر موضوع و بىاصل شناخته شده ، و در ص 78 از همين مجلد از آن با صفت : روايت المنكسرة الشنيعة ! ياد شده است ! فتأمل ؟
ص 49 س 21 ، و ص 83 س 21 : اول چيزى كه خداى عزّ و جلّ آفريد ؛ عقل را آفريد ؛ چنانكه خبر بدان ناطق است :
قال رسول اللّه ( ص ) : اول شىء خلق اللّه العقل ؛ . . . الخ
حديثى مشهور است كه در غالب كتب اعتقادى خاصه و عامه ، و مقالات عرفا و مشايخ صوفيه به وجوه و صور مختلف بدان استناد و استشهاد شده است ؛ من جمله در « انس التائبين » ، ص 21 ، از تصانيف ارزشمند شيخ الاسلام احمد جام .
متفكر بزرگ قباديان ، ناصر خسرو ، در اين بيت اشارتى بدان دارد :
خرد آغاز جهان بود و تو انجام جهان * بازگرد اى سره انجام بدان نيك آغاز
تحليل اشعار ناصر خسرو ، ص 75