ص 95 و 103 . « لطائف الحكمة » ، ص 365 ، مجلس هفتم از مجالس سبعه « مشرب الارواح » ، ص 9 ، « اخلاق محتشمى » با ترجمه خبر به پارسى روان از استاد البشر نصير الدين طوسى ، ص 54 ، ذيل : « باب السادس ، فى العقل و العلم شرفها » ، « منشآت خاقانى » ص 43 ، « اللآلى المصنوعة » ، ص 129 و 130 ، « احاديث مثنوى » ، ص 202 ، « تذكرة الموضوعات » ص 28 ، « اللؤلؤ المرصوع » ، ص 26 ، و « مكاتبات عبد الرحمن اسفراينى با علاء الدوله سمنانى » ، ص 62 .
ص 51 س 25 ان اللّه تبارك و تعالى خلق الخلق فى ظلمة ؛ ثم رش عليه من نوره . فمن أصابه ذلك نور اهتدى ، و من أخطأه ضل و اضل .
حديث نبوى است و سند آن در « جامع الصغير » ج 1 ، ص 96 ، و « فتوحات مكية » ج 2 ، ص 81 ، مضبوط است و در آثار منظوم و منثور صوفيه فراوان بدان استناد شده است . حكيم غزنه سنائى ، در مكاتيب خويش ( نامه هفتم ، ص 57 ) اجزاء اين حديث را تضمين نموده ، و فخر الدين عراقى شاعر صوفى مشرب قرن هفتم در لمعه اول از « لمعات » ، ص 8 به بخشى از آن در ضمن تفسيرى استشهاد نموده است .
« دريغا از دست خود نمىدانم كه چه گفته مىشود ! لا إله ، عالم عبوديت است و فطرت ، و الا اللّه عالم الهيت و ولايت عزت . دريغا روش سالكان در دور لا إله باشد . « ان اللّه خلق الخلق فى ظلمة » ؛ پس چون به دور الا اللّه رسند ، در دايره اللّه آيند . « ثم رش عليهم من نوره » ؛ به اين نور با وى به مناجات درآيد . لا دايره نفى است ؛ اول قدم در اين دايره بايد نهاد ، ليكن متوقف و ساكن نبايد شد ، كه اگر در اين مقام سالك را سكون و توقف افتد ، زنار و شرك روى نمايد ، از لا إله چه خبر دارد ؟ ! هر صد هزار سالك طالب الا اللّه يا بى در دايره لاى نفى قدم نهادند به طمع گوهر الا اللّه ؛ چون باديه مادون اللّه به پايان بردند ، پاسبان حضرت الا اللّه ايشان را بداشت سرگردان و حيران . » - آنچه خوانديد نوشته صوفى صافى ضمير همدانى ، عين القضات ميانجى بود ، در تفسير كلمه اخلاص يعنى : لا إله الا اللّه ، با تضمين استادانه اجزائى از اين حديث شريف ، در « تمهيدات » ، ص 74 ، نيز ر . ك : همين كتاب ص 256 . ملاى رومى در دفتر اول از مثنوى ، درباره اين نور الهى ، و اثرات نيكوى تابش و نثار آن بر جان پاكان و مردان خدا ، تفسيرى جانبخش آورده است در قالب ابياتى چند ، مقتبس از اين حديث شريف كه سه بيت آن در اينجا آورده مىشود :
حق فشاند آن نور را بر جانها * مقبلان برداشته دامانها