ص 315 به روايت مالك بن اعين الجهنى ، و در « معجم المفهرس » ، ج 1 ، ص 407 ، و « طرائف الحكم » ج 1 ، ص 404 مضبوط است .
در « بحار الحقيقة » ( باب چهارم ) در صدر خبر ، عبارتى بدين قسم آمده است : « روى عن رسول اللّه ( ص ) : ان اللّه قسم بينكم اخلاقكم كما قسم بينكم ارزاقكم - و ان اللّه يعطى الدنيا . . .
الخ . »
ص 33 س 13 . قال رسول اللّه ( ص ) : حلالها حساب و حرامها عذاب :
حديثى است كه در « شرح تعرف » ج 1 ، ص 52 بدين صورت نقل شده است : پيغمبر ( ص ) مىگويد : ما يصنع ابن آدم بالدنيا ؟ حلالها حساب ، و حرامها عقاب . صورت پارسى خبر متن را در ترجمه « سواد الاعظم » ، ص 75 چنين مىخوانيم : و رسول عليه الصلاة و السلام گفت :
حلالها را حساب و حرامها را عذاب باشد . نيز ر . ك : احياء علوم الدين ، ج 3 ، ص 220 .
شيخ الاسلام احمد جام نامقى در « سراج السائرين » ذيل باب هفتم ، در ضمن استشهاد بدين حديث شرحى چنين بر آن مزيد نموده است : « . . . مهتر ( ص ) او و ترا فتوى كرده است كه چون كن ، و چون مىبايد كرد . اگر راست مىگويى كار را مىبايد بود ، و هرگز از حرام حجت نباشد ؛ زيرا كه رسول ( ص ) مىفرمايد : « حلالها حساب و حرامها عذاب » - حساب جايى كنند كه از مرد حجت خواهند . حرام را خود عذاب بسنده است ؛ حلال كه نه به حجت كنى عذاب مىآورد . »
قطب الدين ابو المظفر منصور عبادى در تأليف منيف « صوفىنامه » ذيل ركن دوم در اعمال ، ص 59 در اين باب تعبيرى دلانگيز دارد :
« . . . بدان كه مردم مؤمن چون خواهد كه ذوق طريقت بيابد ، و به فايده حيات خويش رسد ، بايد كه در فضول دنيا زاهد شود ، و دل از حب حطام او ، و قيد حرص زخارف خلاص دهد ، و روى به مهم دين آرد ، كه دنيا خانه آفت ، و منزل محنت ، و محل غرور و فنا ، و مقام رنج و عناست ؛ صورتش نرم است امّا صفتش درشت است ، و زهر قاتل است هركه بخورد در هلاك افتد . و در سراى رنج هرچند سبكبارتر بهتر كه عقبات معضلات بر راه آخرت است كه رونده را گذر مىبايد كرد . . . و در قيامت حساب جمله باز خواهند اگر حلال باشد ، و اگر حرام باشد عذابش كنند ؛ به قول مهتر عليه السلام : حلالها حساب و حرامها عذاب . »
و در « ناسخ التواريخ » ، ج 6 ، ص 68 آن را در عبارتى مفصلتر ، جزو كلمات قصار حضرت