آن خطا از ايشان موضوع است . و فى ذلك ما روى عمر و بن العاص انه سمع رسول اللّه ( ص ) يقول : اذا حكم الحاكم فاجتهد فاصاب فله أجران ، و اذا حكم فاجتهد و اخطا فله اجر ( واحد ) لم يرد به انه يؤجر على الخطاء بل يؤجر على اجتهاده فى طلب الحق ؛ لان اجتهاده عبادة و الاثم فى الخطاء عنه موضوع اذا لم يأل جهده . »
و به صورت : « من اجتهد و أصاب فله أجران ، و من أخطأ فله أجر واحد » در « منهج الصادقين » ، ج 1 ، ص 307 منقول است در تفسير آيه شريف شماره 101 ، از سوره مبارك آل عمران ؛
وَ لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَ اخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْبَيِّناتُ . . .
« اذا حكم الحاكم فاجتهد فله أجران » صورتى ديگر است از آنكه در كتاب : « ناسخ التواريخ » ، ج 5 ، ص 437 ، در شمار كلمات قصار رسول خدا ( ص ) ثبت شده است . نيز ر . ك :
چهارده رساله ، ص 77 ، و « فضائل الانام » ، ص 63 .
ص 18 س 13 للعاقل خصال يعرف بها : يعفو عن من ظلمه ، و يتواضع ممن دونه ، و يسابق الى البر : و اذا رأى خيرا يستبشر ، و لا يفارق الخوف ، و يتدبر ثم يتكلم . فاذا تكلم غنم ، و ان سكت سلم ، و اذا عرضت به فتنة اعتصم باللّه .
از سخنان حكمتآموز رسول خدا محمّد مصطفى ( ص ) است در نشانههاى مرد خردمند كه بدانها بازشناخته مىشود . همين شكل با صورت پارسى آن در « سراج السائرين » باب اول نقل شده ، و تفصيل آن در « ناسخ التواريخ » ، ج 5 ، ص 274 ، ذيل عنوان : « صفات عقل » مضبوط است . نيز ر . ك : كتاب : « مصباح الهداية و مفتاح الكفاية » ، ص 357 ، ذيل : فصل هشتم در عفو و احسان كه بعضى از اين صفات را آورده است : « تاريخ بلعمى » ، ص 251 ، 252 ، و 253 كه از سوى مقام منيع رسالت بعضى از نشانههاى مرد خردمند در پاسخ ابو ذر غفارى بازگفته شده است ، « عقد الفريد » ، ج 2 ، ص 249 ، و « خصال صدوق » ، ج 1 ، ص 15 ذيل :
« علائم عاقل » .
ص 20 س 6 و ص 23 س 11 ، و ص 154 س 6 . تفكر ساعة خير من عبادة يوم و ليلة . و تفكر ساعة خير من عبادة سبعين سنة قيام لياليها و صيام نهارها و لا يعصى اللّه طرفة عين .
صورتهاى مختلف و اسناد و وسايط آنها به تفصيل در « روضة المذنبين » ، ص 303 به بعد