و در اثر است كه چون مرده را در گور نهند و عذاب كنند همسايگان وى آواز دهند كه « يا متخلّف تو بارى باز پس ماندى و ما از پيش بيامديم ، چرا به ما عبرت نگرفتى ؟ نديدى كه ما پيشتر آمديم و اعمال ما منقطع شد ، و تو مهلت يافتى ، چرا آنچه ما را فوت شد تو تدارك نكردى ؟ » و همچنين همه گوشههاى زمين ندا كنند كه « اى فريفته به ظاهر دنيا ، چرا عبرت نگرفتى به كسانى كه از پيش تو برفتند ، و همچون تو فريفته شده بودند ؟ » و در خبر است كه بندهء شايسته را چون در گور نهند كردارهاى نيكو گرد بر گرد وى فروگيرند و وى را نگاه مىدارند : چون ملايكهء عذاب از جانب پاى در آيند ، نماز در پيش ايستد و گويد : « نه ، كه بسيار بر پاى ايستاده است براى خداى - تعالى . » چون از جانب سر در آيند ، روزه گويد : « نه ، ناشتا [ 1 ] بسيار كشيده است در دنيا . » چون از جانب تن در آيند ، حج و غزا گويند : « نه ، كه رنج بسيار كشيده است بتن . » چون از جانب دست در آيند ، صدقه گويد : « نه ، دست از وى بداريد كه بدين دست صدقه بسيار داده است . » ملايكه گويند : « خوش و مباركت باد . » و ملايكهء رحمت بيايند و در گور وى فرشى از بهشت بيفكنند و گور بر وى فراخ كنند چندانكه چشم كار كند ، و قنديلى از نور از بهشت بياورند تا در نور آن مىبود تا روز قيامت . و عبيد الله بن عبيد مىگويد : رسول ( ص ) گفت : « چون مرده را در گور نهند آواز پاى مردمان مىشنود كه از پس جنازه فرا آمده باشند ، و هيچ كس با او سخن نگويد مگر گور ، كه گويد : نه بسيار با تو بگفته بودند از صفت و هول و تنگى من ، چه ساختهاى براى من ؟ »
سؤال منكر و نكير
رسول ( ص ) مىگويد : چون بنده بميرد و در گور نهند دو فرشته بيايند ، هر دو به روى سياه و به چشم ارزق ، يكى را نام منكر و يكى را نام
هامش
[ 1 ] نسخهبدلها : گرسنگى ، تشنگى .