چشم مىدارد كه خداى - تعالى - وى را توبه دهد ، اين رجا بود ، كه رنجورى وى سبب آن است كه وى را به توبه كشد ، اما اگر رنجور نبود و توبه چشم دارد ، غرور بود ، اگر بىتوبه آمرزش چشم دارد ، همچنين غرور بود ، اگر چه اين را ابلهان اميد نام كنند . و خداى - تعالى - مىگويد :
انَّ الَّذينَ امَنُوا وَ الَّذينَ هاجَروا و جاهَدوا في سَبيلِ اللّهِ اولئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَةَ اللّهِ
« 1 » ، كسانى كه ايمان آوردند و آرزوى خويش در شهر و سراى خويش بگذاشتند و غربت اختيار كردند و با كفّار جهاد كردند ، ايشان را جاى اميد است به رحمت ما .
يحيى معاذ گويد : « هيچ حماقت بيش از آن نيست كه تخم آتش مىپراكند و بهشت چشم مىدارد و سراى مطيعان مىجويد و كار عاصيان مىكند و عمل ناكرده را ثواب مىبيوسد [ 1 ] . » و يكى بود وى را زيد الخيل گفتند ، رسول را گفت ( ص ) : « آمدهام تا از تو بپرسم كه نشان اينكه خداى - تعالى - به كسى خير خواسته باشد چيست ، و نشان آنكه به وى خير نخواهد چيست ؟ » گفت : « هر روز چون برخيزى به چه صفت باشى ؟ » گفت : « چنان كه خير را و اهل خير را دوست دارم ، و اگر خيرى پديد آيد به زودى بكنم و ثواب آن بيقين شناسم ، و اگر از من فوت شود اندوهگن شوم و در آرزوى آن رنجور بمانم . » گفت : « اين است نشان آنكه به تو خير خواسته است ، و اگر كارى ديگر خواستى تو را بدان مشغول كردى و آنگاه باك نداشتى كه در كدام وادى از واديهاى دنيا تو را هلاك كردى . »
علاج حاصل كردن رجا
بدان كه بدين دارو هيچ كس را حاجت نباشد مگر دو بيمار را : يكى آنكه از بسيارى گناه كه دارد نوميد شده است و توبه نمىكند و مىگويد نپذيرند ، و ديگر آنكه از بسيارى جهد و طاعت خويشتن هلاك مىكند و رنج
هامش
[ 1 ] بيوسيدن ، اميد داشتن .
( 1 ) ( قرآن ، 2 - 218 ) .