و ابن عباس مىگويد : « صبر در قرآن بر سه درجه است : صبر در طاعت سيصد درجه در ثواب بيفزايد ، و ديگر صبر از آنچه حرام است ششصد درجه است ، و سوم صبر بر معصيت در اوّل معصيت و اين نهصد درجه است . » و بدان كه صبر بر بلا درجهء صدّيقان است . و از اين بود كه رسول ( ص ) در دعا گفت : « بار خدايا ما را چندان يقين ارزانى دار كه مصائب دنيا بر ما آسان شود . » و رسول گفت ( ص ) كه « خداى - تعالى - مىگويد : هر بندهاى را كه بلا فرستاديم و صبر كرد و گله نكرد ، اگر عافيتش دهم گوشتى و پوستى از آن بهتر به دو باز دهم ، و اگر ببرم به رحمت خويش ببرم . » و داود گفت ( ع ) :
« بار خدايا چيست جزاى آنكه در مصيبت صبر كند براى تو ؟ » گفت : « آنكه او را خلعت ايمان درپوشم كه هرگز باز نستانم . » و گفت كه خداى - تعالى - مىگويد : « هر كه وى را مصيبتى فرستادم در تن وى يا در مال يا در فرزند و به صبر نيكو پيش آن باز آمد ، شرم دارم كه با وى حساب كنم و وى را به ميزان و ديوان فرستم . » و رسول گفت ( ص ) : « انتظار فرج به صبر عبادت است . » و گفت : « هر كه را مصيبتى رسد بگويد : انّا لِلّهِ وَ انّا الَيهِ راجِعونَ ، اللّهمّ اجرنى في مصيبتى و اعقبنى خيرا منها [ 1 ] ، خداى - تعالى - اين دعا از وى اجابت كند . » و گفت : « خداى - تعالى - گفت : دانى جزاى كسى كه بينايى چشم وى باز ستانم چيست ؟ آنكه ديدار خويش كرامت كنم . » و يكى از بزرگان بر كاغذى نبشته بودى اين كلمه كه و اصبر لحكم ربّك فانّك بأعيننا [ 2 ] ، هرگاه كه رنجى رسيدى او را ، اين كاغذ از جيب برآوردى و بر خواندى . و زن فتح موصلى بيفتاد و ناخن وى بشكست ، بخنديد . گفتند : « دردت نمىكند ؟ » گفت : « شادى ثواب مرا از ديدار درد غافل بكرد . » و رسول گفت ( ص ) : « از بزرگداشت خداى - تعالى - يكى آن است كه در بيمارى گله نكنى و مصيبت پنهان دارى . » و يكى گويد : « سالم مولاى بو حذيفه را ديدم جراحت رسيده و
هامش
[ 1 ] ما از آن خداييم و به او باز مىگرديم ، خداوندا در اين مصيبت مرا مزد بده و عوضى نيكوتر از آن عنايت فرما .
[ 2 ] به حكم پروردگارت شكيبا باش ، تو در برابر چشم ما هستى .