اصل نهم . - در علاج كبر و عجب
بدان كه كبر و بزرگ خويشتنى [ 1 ] خصلتى نكوهيده است و به حقيقت خصمى [ 2 ] است با حقّ - سبحانه و تعالى - كه كبريا و عظمت وى را سزد و بس . و بدين سبب در قرآن مذمّت بسيارست جبّار و متكبّر را ، چنان كه گفت :
كَذلِكَ يَطْبَعُ اللّهُ عَلى كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبّرٍ جبَّارٍ .
[ 3 ] و گفت
وَ خابَ كُلُّ جَبّارٍ عَنيدٍ
[ 4 ] و گفت از زبان موسى ( ع ) :
انّى عُذْتُ بِرَبّى وَ رَبِّكُم مِنْ كُلِّ مُتَكَبّرٍ لا يُؤْمِنُ بِيَومِ الْحِساب
[ 5 ] .
و رسول ( ص ) گفت : « در بهشت نشود كسى كه مقدار يك حبّه يا يك خردل [ 6 ] كبر دارد در دل . » و گفت ( ص ) : « كس باشد كه بزرگ خويشتنى پيشه گيرد ، تا آنگاه كه نام وى در جريدهء [ 7 ] جبّاران نويسند . و همان عذاب به وى رسد كه بديشان [ 8 ] رسيد . » در خبر است كه سليمان ( ع ) ديو و پرى و مرغ هوا و مردم را همه بفرمود تا بيرون آيند : دويست هزار آدمى و دويست هزار پرى گرد آمدند بر
هامش
[ 1 ] بزرگ خويشتنى ( در مقابل خوار خويشتنى ) ، خود را بزرگ ديدن .
[ 2 ] خصمى ( « ى » مصدرى ) ، دشمنى .
[ 3 ] ( قرآن ، 40 - 35 ) ، همچنان مهر مىنهد اللّه بر دل هر متكبّر گردنكش .
[ 4 ] ( قرآن ، 14 - 15 ) ، و زيان كرد هر جبّار گردنكشى .
[ 5 ] ( قرآن ، 40 - 27 ) ، من فرياد مىخواهم و زينهار به خداوند خويش و خداوند شما از هر گردنكشى كه نمىگرود به روز شمار .
[ 6 ] حبّه ، واحد وزن معادل دو جو ، خردل ، واحد وزن معادل يك سوم حبه ، كنايه از مقدار ناچيز .
[ 7 ] جريده ، دفتر .
[ 8 ] جبّاران .