بود ريا باشد . خداى - تعالى - عمل مرائى نپذيرد . پس عملى ديگر رفع كنند و از هفتم آسمان بگذرانند و اندر وى هم خلق نيكو بود و هم ذكر و هم تسبيح و هم انواع عبادات ، و همه فريشتگان آسمانها با آن عبادت بروند تا به حضرت [ 1 ] حق - تعالى - رسند و همه گواهى دهند كه اين عمل پاك است و باخلاص .
حق - تعالى - گويد : شما نگاهبان علم و عمل وىايد و من نگاهبان دل وىام . اين عمل نه براى من كرده است ، اندر دل نيتى ديگر داشت ، لعنت من كه خدايم بر وى باد . فريشتگان گويند : لعنت تو و آن ما همه . و آسمانها و هر كه در همه آسمانها گويند : لعنت ما بر وى باد ، » امثال اين اخبار اندر ريا بسيار است .
اما آثار عمر ( رض ) مردى را ديد سر فروافكنده ، يعنى كه من پارسايم . گفت : « اى خداوند گردن كوژ [ 2 ] ! گردن راست كن كه خشوع اندر دل بود نه اندر گردن . » و أبو امامه ( رض ) يكى را ديد در مسجد كه مىگريست اندر سجود .
گفت : « چون تو كه بودى ، اگر اين چه در مسجد مىكنى در خانه كردى [ 3 ] ؟ » و على ( رض ) گويد : « مرايى را سه نشان است : چون تنها بود كاهل بود ، و چون مردمان را بيند بنشاط بود ، و چون بر وى ثنا گويند اندر عمل درافزايد ، و چون بنكوهند كمتر كند . » يكى سعيد مسيّب را گفت ( رض ) : « كسى مالى بدهد براى مزد [ 4 ] خداى - تعالى - و براى ثناى خلق ، چه گويى ؟ » گفت : « مىخواهد كه خداى وى را دشمن گيرد [ 5 ] ؟ » گفت : « نه . » گفت : « پس چون كارى كند ، جز براى خداى - تعالى - نبايد كرد . »
هامش
[ 1 ] حضرت ، پيشگاه .
[ 2 ] كوژ ، قوز ، پشت خميده .
[ 3 ] اگر اين كار كه در مسجد مىكنى ( گريه در حال سجود ) در خانه مىكردى ، چه كسى به پاى تو مىرسيد ؟
[ 4 ] به اميد مزد .
[ 5 ] نسخه بدل : خداى تعالى را دشمن گيرد ؟ در « ترجمهء احياء » : دوست دارى كه ممقوت باشى .
( ربع مهلكات ، ص 817 ) .