يكى مذموم [ 1 ] است و بدان ديگر آميخته است [ 2 ] ، و بشناختن اين همه مهم است . و در جمله ، مال از فوائد و از آفات خالى نيست ، و فريضه است هر دو بشناختن ، تا از آفات وى حذر كند [ 3 ] و طلب وى به قدر كفايت كند . [ 4 ]
پيدا كردن كراهيت دوستى مال
حق تعالى مىگويد :
يا ايُّهَا الّذينَ امَنُوا لا تُلْهِكُم امْوالُكُم وَ لا اوْلادُكُم عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَاوْلئِكَ هُمُ الْخاسِرونَ
[ 5 ] . هر كه مال و فرزند وى را از ذكر حق - عزّ و جلّ - غافل گرداند وى از جملهء خاسران و زيانكاران است .
و رسول ( ص ) گفت : « دوستى مال و جاه نفاق را اندر دل چنان روياند كه آب تره روياند . » و گفت ( ص ) : « دو گرگ گرسنه در رمهء گوسفند آن تباهى نكنند كه دوستى جاه و مال در دين مرد مسلمان كند . » و گفتند : « يا رسول الله ، بترين امت كهاند ؟ » گفت : « توانگران . » و گفت :
« پس از من قومى پديد آيند كه طعامهاى خوش خورند گوناگون و جامههاى لونالون و زنان نيكوروى و اسبان گرانمايه مىدارند ، شكم ايشان به اندك طعام سير نشود و به بسيارى نيز قناعت نكنند ، همه همّت ايشان دنيا باشد و دنيا را به خدايى گرفته باشند ، هر چه كنند براى دنيا كنند . عزيمت [ 6 ] است از من كه محمّدم كه هر كه ايشان را اندر يابد [ 7 ] از فرزندان فرزندان شما بايد كه بر ايشان سلام نكند ، و به بيمارى ايشان را نپرسد ، و از پس جنازهء ايشان نشود ، و بزرگان ايشان را حرمت ندارد . هر كه كند [ 8 ] ياور باشد ايشان را بر ويران كردن مسلمانى .
هامش
[ 1 ] از دو حالت امساك و سخاوت ، امساك و از دو حالت اسراف و اقتصاد ، اسراف مذموم است .
[ 2 ] در « ترجمهء احياء » : و اين كارها مشكل و متشابه است . ( ربع مهلكات ، ص 637 ) . مراد اينكه حد امساك و اقتصاد يا سخاوت و اسراف روشن نيست و چه بسا امساك با اقتصاد و سخاوت با اسراف شبيه شود .
[ 3 ] ( صيغهء غير شخصى ) ، تا انسان ( آدمى ) حذر كند . . .
[ 4 ] ( صيغهء غير شخصى ) ، تا انسان ( آدمى ) حذر كند . . .
[ 5 ] ( قرآن ، 63 - 9 ) ، اى گرويدگان ، مه مشغول كناد ( مشغول بكناد ) شما را خواسته ( مال ) هاى شما و نه فرزندان شما از ياد كرد خداى . و هر كه آن كند زيانكار است .
[ 6 ] عزيمت ، حكم واجب .
[ 7 ] هر كه ايشان را درك كند ، هر كه همعصر ايشان گردد .
[ 8 ] هر كه بر ايشان سلام كند و . . .