سبب اول آنكه از زنى شنود ، يا از كودكى كه در محلّ شهوت باشد ،
كه اين حرام بود . چه اگر كسى را دل به كار حق مستغرق باشد ، چون شهوت در اصل آفرينش هست و صورت نيكو اندر چشم آيد ، شيطان به معاونت آن برخيزد ، و سماع به حكم شهوت بود .
و سماع از كودكى كه در محلّ فتنه نباشد مباح است . و از زنى كه زشت بود مباح نيست ، چون وى را مىبيند ، كه نظر در زنان ، به هر صفت كه باشد ، حرام است .
اما اگر آواز بشنود از پس پرده : اگر بيم فتنه بود حرام بود ، و اگر - نه مباح بود . به دليل آنكه دو كنيزك در خانهء عايشه ( رض ) سرود مىگفتند و بىشك رسول ( ص ) آواز ايشان مىشنيد . پس آواز زنان عورت نيست چون روى كودكان [ 1 ] ، و ليكن نگريستن در كودكان به شهوت - جايى كه بيم فتنه باشد - حرام است ، و آواز زنان همچنين باشد . و اين به احوال بگردد [ 2 ] : كس باشد كه بر خويشتن ايمن بود ، و كس باشد كه ترسد .
و اين همچنان باشد كه حلال خويش را بوسه دادن در ماه رمضان مباح بود كسى را كه از شهوت خويش ايمن بود ، و حرام بود كسى را كه ترسد كه شهوت وى را در مباشرت افكند ، يا از انزال بترسد به مجرّد بوسه دادن .
سبب دوم آنكه با سرود رباب و چنگ و بربط و چيزى از رود [ 3 ] ها باشد ،
يا ناى عراقى باشد . كه از رودها نهى آمده است ، نه به سبب آنكه خوش بود - كه اگر كسى ناخوش و ناموزون بر زند ، هم حرام بود - ليكن به سبب آنكه اين عادت شرابخوارگان است و هر چه بديشان مخصوص باشد حرام كردهاند به تبعت شراب ، و بدانكه شراب با ياد دهد [ 4 ] و آرزوى آن بجنباند .
هامش
[ 1 ] همچنانكه روى كودكان عورت نيست .
[ 2 ] به مقتضاى حال هر كس ، ديگرگون شود .
[ 3 ] رود ، مطلق ساز زهى .
[ 4 ] و بدان سبب كه شراب به ياد آورد .