آتش عشق باطل را گرمتر كند - و اين آتش فرو كشتن واجب است ، افروختن روا چون باشد ؟ اما اگر اين عشق وى را با زن خويش بود يا با كنيزك خويش ، از جملهء تمتّع دنيا بود و مباح بود ، تا آنگاه كه طلاق دهد يا بفروشد ، آنگاه حرام شود .
قسم سوم آنكه در دل وى صفتى محمود باشد كه سماع آن را قوّت - دهد .
و اين چهار نوع بود :
نوع اول سرود و اشعار حاجيان بود در صفت باديه و كعبه ،
كه آتش شوق خانهء خداى را در دل بجنباند . و از اين سماع مزد بود كسى را كه روا بود كه به حج شود . اما كسى را كه مادر و پدر دارد و دستورى ندهند ، يا به - سبب ديگر وى را حج نشايد كرد ، روا نبود كه اين سماع كند و اين آرزو در دل خويش قوى گرداند ، مگر كه داند كه اگر چه شوق وى قوى خواهد - شد ، وى قادر بود بر آنكه بنشود و بايستد . و بدين نزديك بود سرود غازيان و سماع ايشان ، كه خلق را به غزا و جنگ كردن با دشمنان خداى - تعالى - آرزومند كند ، و اين را نيز مزد باشد . همچنين اشعارى كه عادت است كه در مصاف بگويند تا مرد دلير شود و جنگ كند ، و دليرى را زيادت كند ، در وى نيز مزد بود شنيدن چون [ 1 ] جنگ با كافران بود ، امّا اگر با اهل حق باشد ، اين حرام بود .
نوع دوم سرود نوحه باشد ، كه گريستن آورد و اندوه را در دل زيادت كند .
و اندر اين نيز مزد بود چون نوحهگرى بر تقصيرهاى خود كند در مسلمانى و بر گناهان بسيار كه بر وى رفته است ، و بدانچه وى را فوت شده است از درجات بزرگ و از خشنودى حق - تعالى ، چنان كه نوحهء داود ( ع )
هامش
[ 1 ] وقتى كه .