حالت دوم آنكه به نزديك سلطان شوند و برايشان سلام كنند ،
و اين در شريعت مذموم است - عظيم - مگر كه ضرورتى باشد ، كه رسول ( ص ) صفت امراى ظالم مىگفت ، پس گفت : « هر كه از ايشان دورى جويد ، رست ، و هر كه با ايشان به هم با دنيا افتد ، وى هم از ايشان است . » و گفت : « پس از اين ، سلطانان ظالم باشند . هر كه بر دروغ و ظلم ايشان اغماض كند و راضى بود ، از من نيست و وى را در قيامت به حوض [ 1 ] من راه نيست . » و گفت : « دشمنترين علما نزد حق - تعالى - علمايىاند كه به نزديك امرا شوند . » و گفت : « بهتر امرا آنانند كه به نزديك علما شوند . » و گفت : « علما امانت داران پيغامبرانند - تا با سلطانان مخالطت نكنند - و چون مخالطت كردند ، در امانت خيانت كردند ، از ايشان حذر كنيد و دور باشيد . » و بوذر گفت فرا سلمه كه « دور باش از درگاه سلطان ، كه از دنياى وى هيچ چيز به تو نرسد كه نه از آن زيادت از دين تو بشود [ 2 ] . » و گفت : « در دوزخ واديى است كه در آنجا هيچ كس نبود مگر عالمانى كه به زيارت سلطانان شوند . » و عبادة بن الصامت مىگويد كه « دوستى علما و پارسايان با امرا دليل نفاق بود ، و دوستى ايشان با توانگران دليل ريا بود . » و ابن مسعود مىگويد - : « مرد باشد كه با دين درست نزديك توانگران شود و بىدين بيرون - آيد . » گفتند : « چگونه ؟ » گفت : « رضاى ايشان جويد به چيزى كه خشم خداى - تعالى - در آن باشد . » و فضيل مىگويد : « همچند آن كه عالم به سلطان نزديك مىشود از حق - تعالى - دور مىگردد . » و وهب مىگويد : « اين علما كه به - نزديك سلطان مىشوند ، ضرر ايشان بر مسلمانان بيشتر است از ضرر مقامران ، » و محمد بن سلمه مىگويد : « مگس بر نجاست آدمى نيكوتر از آنكه علما بر درگاه سلطان . »
فصل
بدان كه سبب اين تشديدها آن است كه هر كه نزديك سلطان شد ، در خطر معصيت افتاد - امّا در كردار و امّا در گفتار ، امّا در خاموشى و امّا
هامش
[ 1 ] حوض ، كوثر .
[ 2 ] شدن ، رفتن .