عقلان باشد ضعيف عقل شود .
احتياط سوم آنكه بازار دنيا وى را از بازار آخرت باز ندارد .
و بازار آخرت مسجدهاست ، و حق - تعالى - مىگويد :
لا تُلْهِكُم امْوالُكُم و لا اوْلادُكُم عَنْ ذِكْرِ اللَّه
« 1 » ، مىگويد باشيد تا مشغلهء تجارت شما را از ذكر حق - تعالى - باز ندارد كه آنگاه زيان كنيد . و عمر ( رض ) گفت بازرگان را : « اوّل روز آخرت را بگذاريد و پس از آن دنيا را . » و عادت سلف اين بوده است كه بامداد و شبانگاه آخرت را داشتهاند ، يا در مسجد بودندى به ذكر حق - تعالى - يا در مجلس علم ، و هريسه و سر بريان با ، همه ، كودكان و اهل ذمّت فروختندى ، كه در آن وقت ، مردان همه در مسجدها بودندى . و در خبر است كه « ملايكه چون صحيفهء بندهاى به - آسمان برند كه در اوّل و آخر روز خيرى كرده باشد ، آنچه در ميان كرده باشد به وى بخشند . » و در خبر است كه « ملايكهء شب و ملايكهء روز بامداد و شبانگاه فراهم رسند ، حق - تعالى - گويد : چون گذاشتيد بندگان مرا ؟ ، گويند : چون بگذاشتيم نماز همىكردند ، و چون در رسيديم نماز همىكردند . ، حق - تعالى - گويد : گواه گرفتم شما را كه ايشان را بيامرزيدم . ، » و بايد كه در ميان روز چون آواز بانگ نماز بشنود ، هيچ نينديشد : در هر كارى كه بود فروگذارد و به مسجد شود . و در تفسير اين آيت كه
لا تُلْهيهِمْ تِجارَةٌ و لا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ
[ 1 ] آمده است كه ايشان قومى بودند كه آهنگر ايشان پتك برداشتى ، چون بانگ نماز برآمدى فرونگذاشتى ، و خرّاز [ 2 ] درفش فروبرده بودى ، چون بانگ نماز بشنيدى برنكشيدى .
احتياط چهارم آنكه در بازار از ذكر و تسبيح و ياد كرد حق - تعالى - غافل نباشد :
چندان كه تواند زبان و دل بيكار ندارد ، و بداند كه اين سود كه بدين فوت شود همه جهان در مقابل آن نيابد . و ذكر در ميان غافلان ثواب آن بيشتر
هامش
[ 1 ] ( قرآن ، 24 - 37 ) ، مشغول ندارد ( باز ندارد ) ايشان را بازرگانى ، و نه دادوستدى از ياد خدا .
[ 2 ] خراز ، مشك دوز .
( 1 ) قرآن ، 63 - 9 .