باب پنجم در نگاهداشت شفقت دين با معاملت به هم .
باب اول - در فضيلت و ثواب كسب حلال
بدان كه خويشتن را و عيال خود را از روى خلق بىنياز داشتن و كفايت ايشان از حلال كسب كردن از جملهء جهاد است در راه دين ، و از بسيارى عبادت فاضلتر است ، كه روزى رسول ( ص ) با اصحاب نشسته بود ، برنايى با قوّت ، بامداد پگاه ، بر ايشان بگذشت و به بازار همىشد به دكّان . صحابه گفتند :
« دريغا اگر اين پگاه خاستن وى در راه خداى - تعالى - بودى ! » رسول ( ص ) گفت : « چنين مگوييد ، كه اگر براى آن مىشود تا خود را از روى خلق بىنياز دارد يا پدر و مادر خويش را يا زن و فرزند خويش را بىنياز دارد ، وى در راه خداى - تعالى - است ، و اگر براى تفاخر دنيا و لاف و توانگرى همىشود ، در راه شيطان است . » و رسول ( ص ) گفت : « هر كه از دنيا حلال طلب كند تا از خلق بىنياز شود و يا با همسايه و خويشاوندان خويش نيكويى كند ، روز قيامت مىآيد و روى وى چون ماه شب چهارده باشد . » و گفت : « بازرگان راستگوى روز قيامت با صدّيقان و شهيدان به هم خيزد . » و گفت : « خداى - تعالى - مؤمن پيشهور را دوست دارد . » و گفت : « حلالترين چيزى كسب پيشهور است چون نصيحت به - جاى آورد . » [ 1 ] و گفت : « تجارت كنيد ، كه روزى خلق از ده نه در تجارت است . » و گفت : « هر كه در سؤال بر خويشتن گشاده كند ، خداى - تعالى - هفتاد در درويشى بر وى گشاده كند . » و عيسى ( ع ) مردى را ديد ، گفت : « تو چه كار كنى ؟ » گفت : « عبادت كنم . » گفت : « قوت از كجا خورى ؟ » گفت : « مرا برادرى است ، وى قوت من راست - مىدارد . » گفت : « پس برادر تو از تو عابدتر است . » و عمر گفت ( رض ) كه « دست از كسب بمداريد و گوييد [ 2 ] خداى - تعالى - روزى دهد ، كه خداى - تعالى - از آسمان زر و سيم نفرستد . »
هامش
[ 1 ] درستكار و پاك و دور از غش باشد ( شرح زبيدى ) .
[ 2 ] و آنگاه بگوييد . . . نسخه بدل : و مگوييد .