پنجم آنكه زن به صفتى باشد كه نكاح وى حلال بود .
و قريب بيست صفت است كه نكاح بدان حرام شود . چه ، هر زن كه در نكاح ديگرى بود ، يا در عدّت ديگرى بود ، يا مرتد باشد ، يا بتپرست ، يا زنديق باشد - كه به - قيامت و به خداى و رسول ايمان ندارد ، يا اباحتى باشد ، كه روا دارد زنان با مردان نشستن ، و نماز ناكردن و گويد كه « اين ما را مسلّم است و بدين عقوبت نخواهد بود » ، يا ترسا باشد ، يا جهود از نسل كسانى كه ايشان جهودى و ترسايى پس از فرستادن رسول ما ( ص ) گرفته باشند ، يا بنده باشد و [ 1 ] مرد بر كابين آزاد - زنى قادر باشد و يا از زنا ايمن باشد بر خويشتن ، و يا در ملك اين مرد بود جملهء وى يا بعضى از وى ، يا خويشاوند و محرم مرد بود ، يا به سبب شير - خوردن بر وى حرام شده باشد ، يا به مصاهرت حرام شده باشد ، چنان كه پيش از آن با فرزندان وى نكاح كرده باشد ، و يا با دختر و يا نواسه [ 2 ] يا مادر و جدّهء وى نكاح كرده باشد و صحبت نيز كرده ، يا اين زن در نكاح پدر وى يا در نكاح پسر وى بوده باشد ، يا مرد چهار زن ديگر دارد - جز وى - و وى پنجم باشد ، يا خواهر وى را يا عمه و خالهء وى را به زنى دارد كه جمع كردن ميان ايشان نشايد - و هر دو زنى كه ميان ايشان خويشاوندى بود ، كه اگر يكى مرد بودى و يكى زن ، ميان ايشان نكاح نبستى ، روا نباشد كه مردى ميان ايشان جمع كند در نكاح ، و يا در نكاح وى بوده باشد و سه طلاق داده باشد يا سه راه خريد و - فروخت كرده باشد : تا شوهر ديگر نكند حلال نشود ، يا ميان ايشان لعان رفته - باشد ، يا اين زن يا مرد محرم بود به حج يا به عمره ، يا اين زن يتيم باشد و طفل ، كه نكاح وى نشايد تا بالغ نشود - جملهء اين زنان را نكاح باطل باشد [ 3 ] .
اين است شرائط حلالى و درستى نكاح .
هامش
[ 1 ] و حال آنكه .
[ 2 ] نوه ، نواده .
[ 3 ] در « احياء » نوزده مانع برشمرده شده كه هجدهتاى آنها - با اندكى فرق در ترتيب - همين موانع است كه ما با نشانهء ( ، ) از هم جدا كرديم ( هفدهم و هجدهم در مانع آخرى - يتيم و طفل - جمع است ) ، نوزدهمى نيز منع نكاح با ازواج رسول اكرم ( ص ) است كه در زمان غزالى هم منتفى به انتفاى موضوع بوده است .