ادب سوم آنكه به سبب دورى راه منع نكند ،
بلكه هر چه احتمال « 1 » بتوان كرد بر عادت ، احتمال كند . و در تورات است كه « يك ميل برو و بيماران را عيادت كن ، و از دو ميل جنازه را تشييع كن ، و از سه ميل دعوت را اجابت كن ، و از چهار ميل برادر دين را زيارت كن . »
ادب چهارم آنكه به سبب آنكه روزه دارد منع نكند ،
ليكن حاضر آيد و اگر ميزبان را وحشت نباشد [ 1 ] ، بر بوى خوش و حديث خوش قناعت كند ، كه ميزبانى روزهدار اين بود . و اگر رنجه خواهد شد ، بگشايد [ 2 ] ، كه مزد شادى دل مسلمانى از روزه بسيار فاضلتر بود . و رسول ( ص ) انكار كرده است بر كسى كه چنين كند [ 3 ] و گفته است كه « برادر تو براى تو تكلّف كند و تو گويى كه من روزهام ! »
ادب پنجم آنكه اجابت بر نيّت راندن شهوت شكم نكند ،
كه اين كار بهايم بود ، و ليكن نيّت اقتدا كند به سنّت رسول ( ص ) ، و نيّت حذر كند از آنكه رسول ( ص ) گفته است : « هر كه دعوت را اجابت نكند ، عاصى است در نزد خداى و رسول . » و بدين سبب گفتهاند گروهى كه « اجابت دعوت واجب است . » و نيّت آن كند كه برادر مسلمان را اكرام كند ، كه در خبر است كه « هر كه مؤمنى را اكرام كند ، خداى - تعالى - را اكرام كرده باشد . » و نيّت كند كه شادى به دل وى رساند ، كه در خبر است كه « هر كه مؤمنى را شاد كند ، خداى - عزّ و جلّ - را شاد كرده باشد . » و نيت زيارت ميزبان كند ، كه زيارت مؤمنان از جملهء قربات عظيم است . و نيت صيانت خويش كند از غيبت ، تا نگويند كه « از بدخويى و تكبّر نيامد . » اين شش نيّت [ 4 ] است كه وى را به هر يكى ثوابى باشد ، و مباحات به -
هامش
[ 1 ] يعنى اگر موجب رميدگى ميزبان نشود .
[ 2 ] روزه را ( مراد صوم تطوع - روزهء مستحب - است . احياء ج 2 ، ص 11 ) بگشايد .
[ 3 ] يعنى به عذر روزه منع كند ( اجابت دعوت نكند ) احياء ج 2 ، ص 11 .
[ 4 ] شش نيت به اين حساب كه نيت راندن شهوت شكم منع و نفى شده است كه به شمار نمىآيد و « نيت اقتدا » و « نيت حذر » ( اقتدا به سنت رسول و حذر از عاصى شدن به رد دعوت ) در معنا يكى است .
( 1 ) ص 115 - ح 3 .