را خانهء خود خواند ، اگر چه همهء عالم ملك وى است . و دو خاصّيت است روزه را كه بدان مستحقّ اين نسبت است :
يكى آنكه حقيقت وى ناكردن و بازداشتن است [ 1 ] ، و اين باطن است و از چشمها پوشيده و ريا را به وى راه نبود ، چه ، به شب نيّت كند .
و ديگر آنكه قهر دشمن خداى تعالى - ابليس - است ، چه ، لشكر وى شهوات است ، و روزه لشكر وى را بشكند ، كه حقيقت وى ترك شهوات است . و براى اين رسول ( ص ) گفت كه « شيطان در درون آدمى روان است ، چون خون در تن وى : بايد كه راه گذر بر وى تنگ بكنى به گرسنگى . » و عايشه را ( رض ) گفت : « از كوفتن در بهشت مياساى . » گفت : « به چه چيز ؟ » گفت : « به روزه . » - يعنى به گرسنگى روزه . و نيز گفت : « الصّوم جنّة . » ، روزه سپرى است . و اين همه براى آن است كه مانع از همه عبادات شهوات است ، و مدد شهوات سيرى است ، و گرسنگى شهوات را بشكند .
فريضههاى روزه
بدان كه فريضهء روزه شش است :
يكى آنكه اول ماه رمضان طلب كند
تا معلوم شود كه بر بيست و نه است يا بر سى . و بر قول يك عدل اعتماد روا بود ، و در عيد دو كم نشايد [ 2 ] .
و هر كه از معتمدى بشنيد - كه نزديك وى راستگوى باشد - روزه بر وى واجب شد ، اگر چه قاضى بر قول وى حكم نكرد . و اگر به شهرى ديگر ديده - باشند كه به شانزده فرسنگ دور تر باشد ، روزه بر اين قوم واجب نبود . و اگر كمتر بود واجب آيد .
فريضهء دوم نيّت كردن است .
و هر شبى بايد كه نيّت كند و با ياد آورد
هامش
[ 1 ] در احياء : ان الصوم كف ، و ترك .
[ 2 ] يعنى براى آغاز ماه رمضان گواهى يك شخص عادل بسنده است ، اما براى مسلم شدن عيد فطر گواهان عادل نبايد از دو نفر كمتر باشند .