براى اثبات آن ذكر شده از حدود قرائن ظنى تجاوز نمىكند ( توضيح بيشتر در اين زمينه را در كتاب آخرين فرضيههاى تكامل دادهايم ) ثانيا عباراتى كه در اين خطبه در بارهء پيدايش آدم مىخوانيد همين اندازه مىگويد : كه آدم از خاك و آب به وجود آمد اما آيا در ميان آدم و خاك هيچ مرحله ديگرى نبود يا پس از طى مراحلى به اينجا رسيد ، عبارت بالا از آن ساكت است ، بنا بر اين فرضيه تكامل به فرض كه بطور قطع اثبات شود تضادى با آن نخواهد داشت .
13
سجدهء فرشتگان براى آدم يا براى خدا ؟
شكى نيست كه سجده به معنى پرستش ، مخصوص خدا است و غير از خدا هيچ كس شايسته پرستش نيست بنا بر اين ترديدى نخواهد بود كه فرشتگان براى آدم سجده پرستش نكردند ، بلكه يا سجده براى خدا بخاطر آفرينش چنين موجود ارزندهاى كردند و يا اين كه براى آدم ، به معنى خضوع در مقابل وى بوده است نه پرستش .
14
ثم اسكن سبحانه آدم . . . ( آدم را در بهشت جاى داد ) در مورد اين كه بهشتى كه آدم در آن بوده كدام است ؟ گر چه عدهاى آن را بهشت برين كه وعدهگاه همه بندگان پاك و نيك است مىدانند ، ولى ظاهرا مقصود از آن يكى از باغهاى پر نعمت و مصفا و روحافزا در يكى از مناطق خوش آب و هواى روى زمين مىباشد ، چنان كه در بحار جلد 11 از قول امام صادق ( ع ) اين مطلب نقل شده است ( براى توضيح بيشتر به تفسير نمونه جلد اول صفحه 135 مراجعه فرمائيد ) .
15
ليستادوهم . . . ( تا وفا به پيمان فطرت را از آنها مطالبه كنند )