قربانى پروردگار من است ، و فداى فرزند من است . پس خدا وحى نمود كه : او را در اين گوسفند نصيبى هست ، و نصيب او سپُرز « 1 » است ( زيرا كه محلّ جمع شدن خون است ) ، و خصيهها ( زيرا كه مجراى نطفه است ) ، پس ابراهيم عليه السلام سپرز و خصيه را به او داد « 2 » .
بعضى گفتهاند كه آن گوسفندى بود كه هابيل پسر آدم عليه السلام قربان كرده بود و در مرغزار بهشت تا آن وقت مىگرديد « 3 » ، و ابراهيم عليه السلام پوست او را سفره « 4 » كرده خلق را بدان طعام مىداد ، و پشم او را هاجر رشتهء گليمى بافت و ابراهيم عليه السلام به بر مىپوشيد ، كه گويا همان گليم به رسول خدا صلى الله عليه و آله رسيده ، و از آن حضرت به ائمّه عليهم السلام انتقال يافت ، و الحال با قائم عليه السلام است . و آن سفره تا زمان موسى عليه السلام بود ، مادر موسى عليه السلام او را در صندوقى كه موسى عليه السلام را در او گذاشته بود پيچيد و به رود نيل انداخت ، حقّ تعالى موسى عليه السلام را از آب نگاه داشت .
ابن عبّاس مىگويد كه : در اوايل اسلام ، سر آن كبش را ديدم كه در خانهء كعبه در زير ناودان آويخته بودند « 5 » . به روايت ديگر شاخهاى همان گوسفند در بيت الحرام مىماند تا زمان يزيد كه آن زمان ، حصين لعين ، كه به امر يزيد كعبه را سوزانيد و خراب كرد ، آن شاخها در آنجا سوخت « 6 » .
و نوشتهاند كه چند ذى روح بطن مادر نديدهاند : آدم و حوّا عليهما السلام ، و ثعبان موسى عليه السلام ، و كلاغى كه به قابيل تعليم داد دفن هابيل را ، و ناقهء صالح عليه السلام ، و مارى كه شيطان را داخل بهشت كرد ، و خفّاشى كه عيسى عليه السلام از گل ساخت [ و ] به قدرت الهى زنده شد ، و گوسفندى كه به فديهء اسماعيل عليه السلام از بهشت آمد « 7 » .
هامش
( 1 ) - سُپُرز : عنصرى است كه به عربى طحال گويند . لغت نامه .
( 2 ) - وسايل 24 / 175 ب 31 ح 30275 ؛ بحار 12 / 130 ب 6 ح 10 و 63 / 37 ب 11 ح 12 ؛ عللالشرائع 2 / 562 ب 357 ح 1 ؛ قصصجزائرى / 131 ف 5 .
( 3 ) - ( به نقل از ابن عبّاس ) : بحار 12 / 122 ب 6 ؛ قصص جزائرى / 128 ف 5 ؛ شفاء الغرام 2 / 16 .
( 4 ) - عبارت متن « صفره » . م .
( 5 ) - فتح البارى 12 / 334 ؛ جامع البيان 23 / 104 ؛ الجامع لأحكام القرآن 15 / 106 ؛ تفسير ابن كثير 4 / 17 ؛ تاريخطبرى 1 / 194 .
( 6 ) - ( سوختن شاخها ) متشابهالقرآن 1 / 227 .
( 7 ) - قصصجزائرى / 130 ؛ بحار 10 / 78 ب 5 ؛ خصال 1 / 322 ح 8 ؛ عللالشرائع 2 / 595 ب 385 ؛ عيوناخبارالرضا عليه السلام 1 / 244 ب 24 .