و كسى كه احرام حجّ داشته باشد ، در وقت زوالِ « 1 » روز عرفه ، تلبيات را قطع مىكند ، و بىزبان تلبيت را از خاطر « 2 » مىگذراند ؛ مرد و زن در تلبية گفتن مساوى هستند مگر اينكه زن را بلند تلبية گفتن لازم نيست .
فِى الحديث : چون ابراهيم عليه السلام بناى كعبه را تمام نمود خطاب الهى رسيد كه :
يا ابراهيم ، ندا كن جميع خلايق را به حجّ « 3 » . عرض كرد : الهى ، صداى من به كجا خواهد رسيد كه تمام خلق را اعلام نمايم ؟ خطاب رسيد كه : از تُست كه ندا كنى ، و از ما است كه صداى تو را به تمام خلايق برسانيم . پس آن حضرت ، به روايتى ، بر كوه شبير بالا رفت ، و به روايت ديگر ، بر كوه ابوقبيس ، و به روايت ديگر ، بر ركنى از اركان كعبه ايستاد ، و به روايت ديگر ، در مقام ايستاد و مقام آنقدر بلند شد و ابراهيم را آنقدر بلند كرد تا اينكه از تمامى كوههاى عالم بلندتر شد ، پس ابراهيم عليه السلام دو انگشت خود را بر گوش نهاده و روى مبارك به مشرق و مغرب نموده ، به صداى بلند آواز نموده ، فرمود كه :
أيُّهَا النَّاسُ هَلُمَّ إلَى الْحَجِّ ، يعنى : اى مردم ، بياييد و خانهء خدا را حجّ كنيد . پس ، خلّاق عالم صداى او را رسانيد به همهء خلايق ؛ حتّى [ به ] كسانى كه در صلب مردان و رحمِ مادران بود ، كه متولّد مىشوند تا روز قيامت . پس جواب داد بر آن ندا ، از زير درياها و از ما بين مشرق و مغرب ، و اصلاب آبا و ارحام امّهات ، آن كسانى كه حجّ خانهء خدا مىنمايند ؛ پس گفتند : لَبَّيكَ داعِيَ اللَّه ؛ پس هر كه يك بار حجّ كردنى بود ، يك بار لبّيك گفت ، و هر كس بيشتر حجّ كردنى بود ، به عدد هر حجّ يك مرتبه لبّيك گفت ، و هر كه در دنيا حجّ كردنى نبود ، لبّيك نگفت « 4 » .
هامش
( 1 ) - زَوال : بِگشتَن ، مايل گرديدن آفتاب از ميانهء آسمان . لغت نامه .
( 2 ) - عبارت متن « خواطر » . م .
( 3 ) - ىوَ أَذِّنْ فِى النَّاسِ بِالْحَجِّى ؛ حجّ / 27 .
( 4 ) - با اندكى تغيير در : كافى 4 / 206 ح 6 ؛ الفقيه 2 / 232 ح 2282 ؛ بحار 12 / 105 ح 17 و 18 ؛ قصصجزائرى / 125 ف 4 .