( از باب فتح ) : فراخ گردانيد آن را . و منه قول ام سلمة لعايشة رضى اللّه عنهما : قد جمع القرآن ذيلك فلا تندحيه اى لا توسعيه بخروجك الى البصرة ، و يروى لا تبدحيه بالموحدة اى لا تفتحيه من البدح ، و هو العلانية .
ندح
(
nadh
) و (
nodh
) ا . ع .
بسيارى و فراخى . و زمين فراخ . و روى كوه .
ج : انداح .
ندح
(
nedh
) ا . ع . گرانى و سنگينى . و آنچه از دور ديده مىشود .
ندحة
(
nadhat
) و (
nodhat
) ا .
ع . زمين فراخ .
ندخ
(
nadx
) م . ع . ندخ ندخا ( از باب فتح ) : كوفت و رسيد . يق : راكب البحر ندخنا ساحل كذا .
ندد
(
nadad
) ص . ع . ابل ندد :
شتران پراكنده .
ندداء
(
nodad '
) ع . ج .
نديد .
ندرة
(
nadrat
) ا . ع . پارهاى از زر كه در كان يافت گردد . و بشتاب و عجله تيز دادن . و لقيته ندرة و فى الندرة :
ملاقات كردم آن را گاهگاهى و پس از چند .
و لا يكون ذلك الا فى الندرة :
نمىباشد اين مگر گاهى .
ندرة
(
nadrat
) و (
nodrat
) ا .
ع . آنچه از ميان چند چيز ظاهر و آشكار گردد و از ميان چيزى برآيد و ساقط شود .
ندرة
(
nodratan
) م ف . پ .
ماخوذ از تازى - گاهگاه و بندرت .
ندرت
(
nodrat
) ا . پ . مأخوذ از تازى - تنهايى و كمى . و اتفاق و چيز نادر .
ندرى
(
nadar
) ا . ع . لقيته ندرى و فى ندرى و الندرى و فى الندرى : ملاقات كردم آن را پس از چند روز و گاهگاه . و نقده مائة ندرى :
برآورد از مال خود صد تا جهة وى .
ندس
(
nads
) ا . ع . نيزه زدن .
و به پا زدن .
ندس
(
nads
) م . ع . ندس به الارض ندسا ( از باب نصر ) : بر زمين زد آن را و زد آن را . و ندسه : نيزه زد آن را و بپازد آن را . و ندس عن الطريق :
يك سو كرد آن را از راه . و ندس عليه الظن : گمان ناسزا برد بر وى .
ندس
(
nads
) و (
nades
) و (
nados
) ص . ع . رجل ندس : مرد زيرك . و مردى كه آواز پست و خفى را سبك بشنود و تيز گوش باشد . و كذلك :
رجل ندس و رجل ندس .
ندس
(
nadas
) م . ع . ندس الرجل ندسا ( از باب سمع ) : زيرك گرديد آن مرد و بسرعت شنيد آواز خفى را .
ندش
(
nadc
) و (
nadac
) م .
ع . ندش عن الشئ ندشا و ندشا ( از باب ضرب ) : بحث كرد از آن چيز . و باز كاويد آن چيز را . و ندش القطن ندشا :
پنبه زد .
ندص
(
nads
) م . ع . ندص الشئ ندصا و ندوصا ( از باب نصر ) :
برآمد آن چيز . و ندص الشئ من الشئ : زود برآمد اين چيز از آن چيز و گذشت از آن . و ندصت عينه ندوصا :
بيرون آمد و بزرك گرديد چشم آن مانند چشمان خفه كرده . و ندص الرجل القوم :
بدى رسانيد آن مرد به آن گروه .
ندص
(
nadas
) م . ع . ندصت البثرة ندصا ( از باب سمع ) : پاره گرديد آبلهريزه و برآمد آنچه در وى بود .
ندغ
(
nadq
) م . ع . ندغه ندغا ( از باب فتح ) : درخست آن را بانگشت و دغدغه كرد آن را . و گزيد آن را . و عيب كرد آن را .
و ندغه بالرمح : نيزه زد آن را . و ندغه بالكلام : خست آن را بسخن . و ندغ الصبى ( مجهولا ) : دغدغه كرده شد آن كودك .
ندغ
(
nadq
) ا . ع . بهترين انگبين .
ندغ
(
nadq
) و (
nedq
) ا . ع .
آويشنبرى .
ندغة
(
nodqat
) ا . ع . سپيدى بن ناخن .
ندف
(
nadf
) م . ع . ندف القطن ندفا ( از باب ضرب ) : پنبه زد .
و ندفت الدابة ندفا و ندفانا : بشتاب گردانيد آن ستور هر دو دست خود را در رفتار . و ندفت السباع : به زبان آب خوردند آن جانوران سبع . و ندف الطعام : خورد طعام را . و ندف بالعود : با آن چوب زد ، يعنى چوب نقاره و جز آن . و ندف الحالب : با انگشت دوشيد پستان را . و ندفت السماء بالمطر : باران باريد . و ندف الدابة : سخت راند آن ستور را .
ندفان
(
nadaf n
) م . ع . ندف ندفا و ندفانا . ر . ندف .
ندفة
(
nodfat
) ا . ع . مقدار اندكى از شير .
ندفى
(
nadfi
) ا . پ . مأخوذ از تازى - حلاجى . و ندفى كردن : حلاجى كردن و پنبه زدن .
ندل
(
nadl
) ا . ع . چرك و ريم .
و ندل الثعالب : چالاكى و شتابى و سرعت و زودى .
ندل
(
nadl
) م . ع . ندله ندلا ( از باب نصر ) : از جايى بجايى برد آن را .