و ندل الشئ : ربود آن چيز را . و ندل بغائطه : ريغ زد . و ندل الدلو : بيرون آورد دول را از چاه . و ندل الخبز من السفرة : به كف دست برداشت نان را از سفره و خورد آن را . و كذا : ندل التمر من الجلة .
ندل
(
nadal
) ا . ع . چرك و ريم .
ندل
(
nadal
) م . ع . ندلت يداه ندلا ( از باب سمع ) : ريمناك و چركين گرديد دستهاى آن .
ندل
(
nodol
) ا . ع . خدمتگاران مهمانى .
ندم
(
nadm
) ا . ع . مرد زيرك و ظريف .
ندم
(
nadam
) ا . ع . نشان . و پشيمانى . الحديث : الندم توبة .
ندم
(
nadam
) م . ع . ندم ندما و ندامة . ر . ندامة .
ندما
(
nodam
) ا . پ . مأخوذ از تازى - نادمان و همنشينان و مصاحبان .
ندماء
(
nodam '
) ع . ج .
نديم .
ندمان
(
nadm n
) ص . ع .
پشيمان . و حريف شراب . و همنشين بزرگان .
ج : ندامى (
nad m
) و (
nod m
) و ندام .
ندمان
(
nadm n
) ع . ج .
نديم .
ندمانة
(
nadm nat
) ص . ع .
مؤنث ندمان . ج : ندامى .
ندمانى جذيمة
(
nadm ni - jazimaten
) ا . ع . نام دو ستاره كه فرقان نيز گويند .
ندو
(
nadv
) م . ع . ندا القوم ندوا ( از باب نصر ) : گرد آمدند مردم و حاضر گشتند در انجمن . و ندا القوم :
حاضر كرد مردم را در انجمن ( لازم و متعدى ) .
و ندا الشئ : متفرق و پراكنده شد آن چيز .
و ندا فلان : جوانمردى كرد فلان وجود نمود . و ندت الابل : چرا كردند شتران در ميان نهل و علل يعنى در ميان دو نوبت آب .
و نيز از چراگاه ترش بچراگاه شيرين آمدند شتران . و هذه الناقة تندو الى نوق : به صيغه مضارع : يعنى اين ماده شتر كشش مىكند در نسب باصل خود . و نيز ندو :
افزون گشتن و فراخ شدن چيزى . يق : ما يندوهم النادى اى ما يسعهم : اين انجمن جاى نمىگيرد ايشان را .
ندوب
(
nodub
) ع . ج . ندب (
nadb
) . و ج ندب (
nadab
) .
ندوب
(
nodub
) و
ندوبة
(
nodubat
) م . ع . ندب ندبا و ندوبا و ندوبة . ر . ندب .
ندوة
(
nadvat
) ا . ع . يك مره انجمن كردن مردم . و گروه و انجمن . و هر خانهاى كه در آن گرد آمده انجمن كنند .
ج : اندية . و دار الندوة : خانهاى در مكه بنا كرده قصى بن كلاب .
ندوة
(
nodvat
) ا . ع . آبشخور شتر .
ندوة
(
nodovvat
) ا . ع . ترى .
ندود
(
nodud
) م . ع . ندندا و نديدا و ندودا . ر . ند .
ندور
(
nodur
) م . ع . ندر الشئ ندورا ( از باب نصر ) : افتاد آن چيز و يا در آمد از غير خودش و يا از ميان چيزها و آشكار و پديدار گشت . و ندر فلان من قومه : بيرون آمد فلان از ميان قوم خود .
و ندر العظم من موضعه : بيرون آمد استخوان از محل خود . و ندر الرجل : تيز داد آن مرد . و ندر فلان : آزمود فلان .
و ندر زيد : مرد زيد . و ندر النبات :
برك برآورد گياه . و ندرت الشجرة :
سبز گرديد آن درخت . و ندر الرجل فى فضله : پيشى گرفت آن مرد در فضيلت .
و نيز ندور : تنها و غريب شدن .
ندوس
(
nadus
) ا . ع . ماده شترى كه بچراگاه كم علف راضى باشد .
ندوص
(
nodus
) م . ع . ندص ندصا و ندوصا . ر . ندص .
نده
(
nadh
) م . ع . ندهت البعير ندها ( از باب فتح ) : راندم و دور كردم آن شتر را . و ندهت الابل : راندم شتران را با هم . و ندهت البعير : راندم شتر را و بانك زدم بر آن و زجر كردم آن را . و در زمان جاهليت معمول تازيان بود كه در طلاق دادن زن مىگفتند : اذهبى فلا انده سربك : يعنى برو من نمىرانم شتران ترا هر كجا مىخواهند بروند .
ندهة
(
nadhat
) و (
nodhat
) ا .
ع . مال بسيار از صامت و ناطق و يا بيست گوسپند و صد شتر و هزار صامت .
ندى
(
nad
) ا . ع . خاك نمناك .
و نم و ترى . و ترى روز مانند شبنم و باران . و چيزى كه بدان بوى خوش كنند و بخور دهند .
و علف تازه . و پيه و چربى . و بخشش و دهش .
و بلندى آواز و دورى آن . و پايان چيزى و نهايت آن . ج : انداء و اندية .
ندى
(
nad
) م . ع . ندى ندى ( از باب سمع ) : تر و نمناك گرديد . و ندى فلان : از دور آواز كرد فلان . و ما نديت بشئ تكرهه : نياوردم چيزى را كه ناخوش دارى و تعرض آن نكردم . و نديت يده :
سخى گرديد و جوانمردى نمود .
ندى
(
nadi
) ص . ع . تر و نمناك .